логоFacebook  Twitter  YouTube  eMail

Кожувчанка

monah.davablagosl.jpg

 

Ние веруваме во Една, Света, Соборна и Апостолска Црква. Такво е христијанското предание за Црквата, предадено од отците, потврдено на Соборите, чувано во текот на вековите во христијанскиот свет.
Ниту еден верник никогаш не се посомневал во исповедањето на овие четири својства на Црквата, чија вистинитост тој ја чувствува со оној инстинкт на вистината, со онаа способност, својствена на секој син на Црквата, коишто слободно може да се наречат „вродени“ – со инстинкт или способност коишто се нарекуваат вера. И ние разбираме, или, во крајна мера, чувствуваме, можеби и не сосема јасно, но силно, дека Црквата без кое и да е од тие својства не би била Црква, и дека само хармонично единство на овие четири квалитети, исповедани во Символот на верата, ја искажуваат полнотата на нејзиното битие. Но кога треба да се формулираат и да се разликуваат овие својства, да се определи специфичниот карактер на секое од нив, ние често користиме премногу општи термини, коишто внесуваат нејаснотија, и на тие својства им придаваме еднакво значење и ги мешаме едни со други, иако во Символот на верата се точно определени. 


Ова најчесто се случува кога се обидуваме да го определиме третото својство на Црквата – соборноста (католичноста). Имено тука, како што чувствуваме, е затегнат јазелот на сите тешкотии. Бидејќи сè уште не постои сосема јасна определба на поимот соборност, ние неизбежно се губиме во измешани терминин коишто го обременуваат логичкото разликување на својствата на Црквата, или, пак, ако сакаме да ги избегнеме терминолошките тешкотии, запазувајќи ги правилата на логиката, разликувањето станува површно, случајно и вештачко. Но нема ништо поопасно, потуѓо за вистинското богословие од површната јаснотија до којашто се доаѓа на сметка на длабока анализа.


Очигледно е дека четирите својства на Црквата се наоѓаат во таква хармониска врска да, доколку се промени карактерот на едниот член, или тој сосема се елиминира, ќе се промени самиот поим Црква, при што ќе се измени и карактерот на другите нејзини својства. 


Навистина, невозможно е да си ја претставиме Црквата без својството на единството. За тоа апостол Павле им рекол на Коринтјаните, кај кои доштло до разединување: „Јас сум Павлов“, „А јас сум Аполосов“, „Јас сум на Кифа“, „Јас, пак, Христов“. Па зар Христос се раздели? Дали Павле беше распнат за вас? Или во името Павлово се крстивте?“ (1 Коринтјаните 1:12-13) Без единството на Телото Христово, Коешто не може да се подели, не можат да постојат ни другите својства – светоста, соборноста, апостоличноста. Нема веќе Црква, туку има само разделено човештво – валилонски градители на кулата.


Црквата е незамислива и без својството на светоста: „Ние не сме ни чуле дека има Дух Свети“ – му рекле на апостол Павле некои ученици од Ефес, коишто се крстиле со Јованово, покајно крштевање (Дела 19:2-7). Лишена од она што претставува извор и, истовремено, крајна цел на нејзиното постоење, Црквата веќе не би била Црква. Тоа не би било Тело Христово, туку некое друго мистично тело, тело лишено од духот, но кое сепак би постоело; препуштено на темнината на смртта, но сè уште чекајќи ја својата конечна судбина; такво е мистичното тело на Израилот, кое не го спознало остварувањето на ветувањата на Светиот Дух.


Црквата, исто така, не може да се лиши ниту од својството на апостоличноста, без притоа да се изгубат нејзините други својства, па и самата таа како конкретна историска реалност. Што би била Црквата без Божествената власт, дарувана на апостолите од Воскреснатиот Боогочовек (Јован 20:22-23) и пренесувана на нивните наследници до ден-денес? Таа би била, од една страна, призрак на „небесната црква“, бестелесна, апстрактна и непотребна, а од друга страна, таа би претставувала множество секти коишто се обидуваат да го возобноват „евангелскиот дух“ надвор од секоја објективност, осудени на произволноста на своето „слободно истражување“, на своите неконтролирани и неодредени духовни состојби.  


Ако единството на Црквата е засновано на тоа дека таа е Тело чија Глава е Христос (Ефесјаните 1:23), ако нејзината светост, „полнота на Оној Кој исполнува сè во сè, е од Светиот Дух; ако нејзината апостоличност се состои во силата на истиот оној Дух, Кого што Христос им го дарувал на апостолите, дувнувајќи во нив (Јован 20:22) и Кој се пренесува на нивните наследници, тогаш потценувајќи го или менувајќи го некое од тие три својства, ние ја менуваме самата суштина на Црквата.


Истото може да се каже и за соборноста.

Каква би била Црквата, доколку би можеле да си претставиме една, света, асостолска, но не и соборна Црква?

Штом ќе го поставиме тоа прашање, веднаш можеме да ја видиме огромната празнина: таквата Црква би била Црква без Вистната, без точното познавање на податоците од Откровението, без свесното и непроменливо искуство на Божествените тајни. Ако таа сепак го задржи своето единство, тоа би било единство на множество мненија, создадени од различни човечки култури и начини на мислења, единство коешто во својата основа ја има административната принуда или релативистичка едноличност. Ако таа Црква, лишена од увереноста во вистината, би ја запазила светоста, тоа би била несвесна светост – некаков пат кон осветување без благодатно просветление. Ако таа ја запази апостоличноста, тоа би била само слепа верност кон апстрактен принцип лишен од внатрешна смисла. И така, ние веруваме дека соборноста претставува неодвоиво својство на Црквата затоа што таа во себе ја има вистината. Може, дури, да се каже декак соборноста е квалитет на христијанската вистина. Навистина, ние говориме за „католичнa догма, „католично вероучење“, „католична вистина“, ,користејќи го често овој термин напоредо со терминот „сеопшт“, којшто му е мошне близок. Но, човек би можел да се запраша: означува ли соборноста просто сеопштост на вистината, проповедана од Црквата „во сета вселена“? Во извесна мера, тоа и е така: надворешно гледано, „соборноста“ и „сеопштоста“ се совпаѓаат. Но, ние сме должни да признаеме дека овие два термини (соборност и сеопштост) не се целосно синоними, без оглед на смислата во која елинската древност ја користела придавката katolikos (соборен). Етимологијата не секогаш може да послужи како сигурен раководител во областа на апстрактното мислење. Философот ризикува да ја изгуби вистинската смисла на поимот, доколку премногу се врзува за словесното изразување, а тоа уште повеќе се однесува аз богословот, кој мора да биде подалеку од поимот, зашто тој стои пред реалностите коишто ја превасходат секоја човечка мисла.    


За нас е апсолутно неспорно дека зборот „католичен“ (соборен) добило нова, христијанска смисла во јазикот на Црквата, којашто од него направила специјален термин којшто ја означува реалноста различна од онаа, којашто се поврзува со општоприфатениот поим „сеопшт“; „соборен“ означува нешто поконкретно, повнатрешно, неразделно од самото битие на Црквата. Навистина, секоја вистина може да се нарече сеопшта, но секоја вистина не е католична (соборна). Тој термин ја означува христијанската вистина, начин на познавање на таа вистина својствен на Црквата, учење коешто таа го формулира. Можеби „соборноста“ може да се разбере како „сеопштост“ во потесно и специјално значење на тој збор, во смисла на христијанска сеопштост? Тоа може да се дозволи, но со одредена напомена: терминот „сеопштост“ е премногу апстрактен, а соборност – конкретен.


Мненија или вистини коишто се нарекуваат „сеопшти“ – се мненија или вистини прифатени од сите, „општи“ за сите без исклучок. Совршено е очигледно дека христијанската соборност – сеопштост не може да се поима во таа смисла. Па сепак, понекогаш се обидуваат да ја поистоветат соборноста со распространетоста на Црквата низ целиот свет, меѓу сите народи во светот.  Ако таквата определба се разбере буквално, би требало да се прифати дека Црквата на учениците, собрани во горната соба во Сион на денот на Педесетницата, воопшто не била соборна и дека таа станала соборна дури во современата епоха, а и сега не е тоа во полна мера. Но ние сме цврсто уверени дека Црквата секогаш била соборна. Следствено, треба да се прави разлика меѓу фактичката соборност (христијанска заедница) и потенцијалната соборност, или христијанска сеопштост, сеопшт карактер на Црквата и на нејзиното благовестие, упатено до целата вселена, до сето човештво, коешто е должно да го прими, и коешто е должно да влезе во Црквата. Тоа е очигледно. Па сепак, ние чувствуваме извесна празнина кога се обидуваме во соборноста на Црквата да видиме само некаков потенцијален квалитет. 


Навистина, ако ја поистоветиме соборноста на Црквата со сеопштиот карактер на христијанската мисија, својствово на соборноста ќе мораме да го припишеме не само на христијанството, туку и на другите религии. Зачудувачкото распространувње на будизмот низ целата Азија, уништувачките победи на исламот биле можни благодарение на тоа што следбениците на тие религии имале јасна свест за светскиот карактер на својата мисија. Може да се зборува за будистички или муслимански универзализам, но дали некогаш овие религии ќе можат да се наречат „соборни“? Дали соборноста исклучиво ì припаѓа на Црквата и дали соборноста претставува нејзина основна карактерна црта? 


Ако е така, тогаш треба решително да се откажеме од простото поистоветување на поимите „соборен“ и „сеопшт“. Треба да се прави разлика меѓу „христијанската сеопштост“, фактичката сеопштост или потенцијалниот универзализам, од една страна, и соборноста, од друга. Првите се последица којашто нужно произлегува од соборноста на Црквата и неразделно се поврзани со неа (соборноста), зашто таа поседица не е ништо друго освен надворешен, материјален израз на соборноста. Ова својство на Црквата уште во првите векови на живеењето на Црквата добило назив „екуменизам“, од грчкиот збор oikoumenikos – (нешто) што се однесува на целата Земја, на сета вселена.


„Екумена“ во поимањето на древната Елада значело „населена земја“, познат свет, наспроти неистражените пустини, наспроти океанот, опкружен со „orbis terrarum“ (Земја, свет), населен од луѓе, а можеби и наспроти непознатите земји на варварите.


„Екумена“ во првите векови на христијанството претставувала, пред сè, севкупност на земјите од грчко-латинската култура, земјите на Средоземноморскиот басен, териториите на Римската империја. Ете зошто придавката екуменски (вселенски) станала детерминанта на Византиската империја, на „вселенската империја“. Бидејќи границите на империјата во времето на Константин Велики, повеќе или помалку, се совпаѓале со распространетоста на Црквата, Црквата често го користела терминот „екуменикос“. Тој им се давал како почетна титула на двајцата епископи на престолнините на империјата, на Рим и, подоцна, на „Новиот Рим“ – Константинопол. Но, со тој термин најчесто се означувале општоцрковните собори на епископите на вселенската империја. Со зборот „вселенски“ се означувало, исто така, и она што се однесувало на црковната територија во целина, наспроти сето она што имало локално, провинциско значење (на пр., помесен собор).


Тука треба јасно да се направи разлика меѓу „екуменизмот“ и „соборноста“. Црквата во целина се именува „вселенска, екуменска“, и таа определба е неприменлива на нејзините делови; но, секој дел од Црквата, дури и најмалиот, па дури и само еден верник, може да се нарече „соборен“.

(следува продолжение)

Подготви: д-р Драган Михајловиќ

 

 

Друго:

loski.dogmatika.jpg

Извор:

TVITer270

П.П. 2009-01-26 13:51:44

 

 

 

 



Видео содржини

Поуки од Светите Отци

dobrotoljubie

Духовност

Јуни 10, 2023
TVIT602

Проскомидија

·Што е Проскомидија? Еретиците немаат Проскомидија. Проскомидијата е уводниот дел на Литургијата, нејзин пролог. Таа е нашиот допир со Небесното Царство и Небесното жителство.
Септември 13, 2021

Јован Дебарски Архиепископ Охридски (30 август/12 септември)

Овој свет и богоносен отец наш Јован Дебранин, Архиепископ Охридски и прв ктитор на Бигорската Обител, засветлил како светлозарна ѕвезда на богопрославениот светителски небосклон на Црквата Христова, во првата половина на ΧΙ век. За неговото родословие,…

Беседа за Успение на Пресвета Богородица oд Викарниот Епископ Јаков Стобиски

Сеп 03, 2021 Беседи 5830
Default Image
Беседа за Успение на Пресвета Богородица изречена од Викарниот Епископ Јаков Стобиски во…

Свети свештеномаченик Харалампиј

Фев 23, 2020 Житија 6642
ih3387
Секој човек со своето раѓање добива лично име по кое го препознаваат во текот на целиот…

Живот во служба на Бога и на луѓето

Јан 29, 2020 Беседи 6433
3.angeli.so.truba
Неговите слова зрачат со силна нагласеност на светиклиментовиот образец и претставуваат…

Почитување на Пресветата Мајка Божја

Дек 09, 2019 Полезно и Потребно 5626
7.Vselenski.sobor
Таа е заштитничка и покров на христијанскиот род. Како Мајка на Синот Божји, таа има…

Најново од духовност

Православен календар

 

23/04/2024 - вторник

Велигденски пости; (строг пост)

Светите маченици Теренциј, Африкан, Максим, Помпиј и останатите триесет и шестмина со нив; Свети шест илјади маченици во Грузија;

Правила и одредби на Православната Црква за постот
Православен календар за овој месец - МПЦ

Кожувчанка

Молитви кон Пресвета Богородица за секој ден во седмицата

 Радувај се, Ти Која од ангелот ја прими радоста на добрата вест дека Бог Слово ќе прими тело од Тебе! Радувај се оти го носеше Создателот во Твојата утроба! Радувај се Ти Која го роди Бога во тело, Спасителот на светот! Повеќе...

Тропар

Тропар на светиот Христов свештеномаченик Антип Пергамски 11 април / 24 април 2024

Тропар на светиот Христов свештеномаченик Антип Пергамски 11 април / 24 април 2024

Велик те направи Спасителот тебе Антипопомеѓу ѕвездите небесни,и возвишено стана името твое во Црквата,на која како семе одбрано и послужии...

Тропар на св. Христови мач.Терентиј, Африкан, Максим, Помпиј, Зинон, Александар, Теодор, и др.33 со нив 10 април /  23 април 2024

Тропар на св. Христови мач.Терентиј, Африкан, Максим, Помпиј, Зинон, Александар, Теодор, и др.33 со нив 10 април / 23 април 2024

Рахила плачеше по своите деца,о свети пустињаци од дванаесетте манастири,а ние денес се радуваме на вашите венци невенливи,ангел Господов свитата...

Тропар на светиот Христов маченик Евпсихиј 9 април / 22 април 2024

Тропар на светиот Христов маченик Евпсихиј 9 април / 22 април 2024

Од твоето срце за Христа спремнопламен ревносен излезе,о Евпсихие свети мачениче,ја запали лагата од овој свет,осветлувајќи ги бездните на темнината...

Духовната убавина на Богородица се пројавува и во моментот на Распнувањето на Нејзиниот Син

Тебе, Богородице поборнице – војвотко, ние слугите Твои, откако се избавивме од зло, Ти пееме победни и благодарствени песни. Ти имаш сила непобедна, од секакви опасности ослободи не за да Ти пееме : Радуј се, Невесто Неневесна! Повеќе...

Болестите според светоотечкото учење

Значи, не се надевај на лекарска вештина без благодат и не ја отфрлај своеволно, туку моли Го Бога да ја спознаеш причината за казната, а потоа моли за избавување од немоќта, трпејќи сечење, горење, горчливи лекови и сите лекарски казни Повеќе...

Свети Лука Симтерополски: Архиепископ и хирург

Едноставно е да се претпостави дека професорот – епископ, соединувајќи го во своите раце крстот и скалпелот, ги порази современиците токму со тоа необично соединување на двете разновидни сфери на активност.  Повеќе...

Духовни поуки: „Помоли се за мене“

Со Бога зборувај многу, а со луѓето малку; ако во Божјиот закон се подучуваш - ќе успееш и во едното и во другото. Повеќе...

Живот без стрес

Ако разбереме што се крие зад стресот, ако ја видиме лагата, која што се крие зад него, на крајот ќе увидиме дека не постои причина за да бидеме во стрес.. Повеќе...

Митрополит Струмички Наум - Да пораснеме барем до Стариот Завет

И не само што немаат туку се и очигледна пречка за влез во Царството Небесно, и пречка да се сфати и пренесе неговата идеја и порака. Повеќе...

Епископ Тихон Шевкунов: „НЕСВЕТИ, А СВЕТИ“

Несвети, а свети. Луѓе, кои навидум живееле во нашето секојдневие, се соочувале со проблемите со кои ние се судираме, боледувале од болести од кои ние боледуваме, често осудувани од околината, а сепак, не биле секојдневни. Луѓе, кои не се на иконите, но го предавале животот од иконите во сите нивни дела, зборови, мисли. Луѓе, за кои тишината прозборила дека се свети.  Повеќе...

ГОЛЕМАТА ТАЈНА НА ДИВЕЕВО - Кој ќе доживее, ќе види

Како дополнување на оваа тајна, еве што слушнав од устата на 84-годишната игуманија на манастирот Дивеево, Марија. Бев кај неа во почетокот на 1903 година веднаш по канонизирањето на преподобниот Серафим и заминувањето на царското семејство од Дивеево. Повеќе...

Арх. Калиник Мавролеон: Монологот БОЖЈИ

 

Те гледав кога се разбуди угрово. Чекав да ми кажеш два-три збора, да се заблагодариш за се што ти се случува, да побараш мое мислење за се што треба да правиш денес. Повеќе...

За Моето име

Поуки на грузискиот Старец Гаврил Ургебадзе за последните времиња

 

„Ѓаволот има 666 мрежи. Во времето на антихристот луѓето ќе очекуваат спасение од космосот. Тоа ќе биде и најголемата замка на ѓаволот: човештвот ќе бара помош од вонземјаните, не знаејќи дека тоа се, всушност. – демони.“ Повеќе...

Взбранной Воеводе победительная