логоFacebookTwitterYouTubeeMail



          Што е конзервативизам,
а што демохристијансвто


          Во македонската јавност честопати се случува да се користат различни термини за десно ориентираните јавни политики. Некогаш се користи терминот “конзервативизам”, а друг пат терминот “демохристијанство”. Најчесто овие термини се користат како синоними и едниот служи за објаснување на другиот. Се појавува дилемата дали се работи за ист идеолошко-политички феномен и ако е така зошто се користат два термина за негова дескрипција. Во општествените науки не постојат дилеми за разликите меѓу конзервативизмот и демохристијанството, иако постојат различни толкувања на овие феномени. Според еден дел од истражувачите предводени од Морис Диверже, демохристијанството е дел од конзервативизмот, а демохристијанските се конзервативни партии, но доминантни се видувањата на Сејмор Липсет и Стеин Рокан и нивните следбеници, според кои конзервативизмот и демохристијанството иако многу блиски се одделни политички идеологии во десничарскиот идеолошко-политички спектар. Во реал политиката конзервативизмот и демохристијанството честопати се испреплетуваат (пример постојат партии кои се определуваат како конзервативни и демохристијански истовремено), но покажуваат и сериозни разлики што одат дотаму што конзервативците одбиваат да се определат како демохристијани (бидејќи сметаат дека овој термин е “клерикален” и “папистички”), додека демохристијанските партии, особено синдикалистите во нивните редови одбиваат да се определат како конзервативци, арументирајќи дека синдикалистите можат да бидат демохристијани, но не и конзервативци. Во продолжение ќе направиме една идеал-типска (веберовска) анализа која целејќи да ги објасни конзервативизмот и демохристијанството нужно ќе ја нагласи разликата меѓу нив. 
             Една кратка реконструкција на настанувањето на конзервативизмот и демохристијанството јасно ги покажува нивните разлики. Овие политички идеологии се развија во времето на модернизацијата, што ги подразбира процесите на: индустријализација, урбанизација, секуларизација и потпирајќи се на аргументот на традицијата имаа за цел да се спротистават на брзите општествени промени. Конзервативизмот се појави во општествата во кои модернизацијата одеше побрзо (Велика Британија, САД), католичката црква веќе ги имаше изгубено своите позиции во борбата со протестантизмот и се обидуваше да ги штити интересите на повисоките општествени слоеви. Демохристијанството пак се појави во континентална Европа (пред се западна Европа) каде модернизацијата доцнеше, а католичката црква сеуште имаше значаен број на верници (пример во Германија и Холандија католиците беа не помалку од 30% од населението) и ги штитеше интересите на малцинските католички заедници. Демохристијанството не ги штитеше само интересите на повисоките општествени слоеви туку на целата католичка (малцинска) заедница, а во името на единството на католицизмот се обединуваа интересите на сите општествени слоеви. Затоа демохристијанските партии добиваа поддршка од здруженијата на католичките работодавци, синдикатите, здруженијата на земјоделците и тн. Според тоа, додека кај конзервативизмот доминираат интересите на повисоките општествени слоеви, а во нив се вклучуваат и интересите на христијанството (пример по прашањето на абортусот, хомосексуалните бракови и тн.), кај демохристијанството се тргнува од интересите на целата католичка заедница и во нив меѓу другото се вклопуваат и интересите на повисоките општествено слоеви.  Оваа е клучната разлика и за актуелните јавни политики на конзервативните и демохристијанските партии.
          Како политички идеологии конзервативизмот и демохристијанството подразбираат стабилен систем на идеи и верувања заснован на одредени вредности и политички ангажман насочен кон спроведување на тие вредности во општествениот живот. Вредностите на конзервативизмот се систематизирани во конзервативната политичка филозофија, додека вредностите на демохристијанството се систематизирани во социјалната доктрина на католицизмот. Политичкиот ангажман пак не се одвива стихијно, туку е институцонализиран во политичките движења, партии, здруженија, иницијатаиви и тн. Најзначаен е ангажманот во политички партии бидејќи тие во одредени околности (преку поддршка на изборите) на општествено регулиран начин можат да добијат можност да управуваат со јавните работи. Во одредени земји (Велика Британија, САД, Франција и тн.) се појавуваат партии кои се определуваат како конзервативни, додека во други земји (Германија, Холандија, Белгија и тн.) се појавуваат партии кои се определуваат како демохристијански. Кога добиваат легитимитет да управуваат со јавните работи овие партии спроведуваат јавни политики. Конзервативните партии спроведуваат јавни политики инспирирани од конзервативната политичка филозофија, додека демохристијанските партии спроведуваат јавни политики инспирирани од социјалната доктрина на католицизмот. Затоа конзервативната политичка филозофија може да се смета за столб на идентитетот на конзервативизмот, како што социјалната доктрина на католицизмот може да се смета за столб на идентитетот на демохристијанството. Така потпирајќи се на слободата како една од клучните вредности на конзервативната политичка филозофија, конзервативните партии водат политика на “слобода на пазарот”, додека потпирајќи се на солидарноста и достоинството на секој човек како едни од централните вредности на социјалната доктрина на католицизмот, демо-христијанските партии водат политика на “социјално одговорна пазарна економија”. Разликите во економнските политики имаат импликации на односот на конзервативните и демохристијанските партии кон државата на благосостојба. Така конзервативните партии протежираат либерални “мали” држави на благосостојба, додека демохристијанските партии протежираат поголеми таканаречени “католички држави на благосостојба”. На сличен начин, потпирајќи се на национализмот и патриотизмот како вредности на конзервативната политика филозофија, конзервативните партии инклинираат кон евроскептицизам и водат политика на “Европа на нации”, додека потпирајќи се на транснационалноста на социјалната доктрина на католицизмот (самата црква е транснационална институција), демохристијанските партии водат политика на “Федерална Европа” или “Обединети европски држави”.
           Разликите меѓу вредностите на конзервативната политичка филозофија и социјалната доктрина на католицизмот, како и економските и евро интеграциските јавни политики што ги инспирираат, подетално ќе бидат изложени во наредните текстови.  

(Продолжува)

Кире Шарламанов
Доктор по социолошки науки



Видео содржини

Поуки од Светите Отци

dobrotoljubie

Наука и Култура

Јуни 28, 2021
3.to.Naoganje.glava.sv.Jovan.Krstitel

Новата книга од Тихомир Јанчовски беше промовирана во „Буква“

Авторот несомнено е познавач на филозофските теории, што е видливо и во неколку синтагми и максими кои вешто ги проткајува во своите раскажувања. Како синтагми кои во историјата на филозофијата се врзуваат со Декарт, со Лајбниц или со Хусерл. Сепак, и покрај…
Јуни 10, 2021
38.machenici1

До 2050 година во океаните ќе има повеќе пластика отколку риби

Луѓето годишно користат повеќе од 1 милијарда пластични кеси, фрлаат 13 милиони тони пластика во океаните, трошат 17 милиони барели за изработка на пластика (еден барел има околу 159 литри) и убиваат повеќе од 100.000 животни со користење на…

Елвира, наставничката која се покажа како штит...

Мај 17, 2021 Друго од култура 412
38.machenici1
Игнатијева на својот профил на Инстаграм обично објавуваше мотивациони пораки врз свои…

Збирка раскази „Фауст го трча плебејскиот круг“ (Faustus Runs the Plebeian Circle)-Стефан Марковски

Апр 07, 2021 Литература 361
Aleksandar.N.sv.Haralampij
Збирката раскази по промотивна цена е дистрибуирана и на повеќе книжевни платформи, како…

Книгата може да им помогне на децата да си го изградат идентитетот

Апр 04, 2021 Литература 453
Aleksandar.N.sv.Haralampij
Секоја генерација на деца има свои проблеми и затоа треба авторите да ги следат денешните…

Беседи

 Митрополит Струмички Наум: Зошто не Го примаме Богочовекот Христос? (24.07.2021)

Митрополит Струмички Наум: Зошто не Го примаме Богочовекот Христос? (24.07.2021)

Што ли да речеме за посуптилната страст на умот, како што е демонската гордост, т.е. високото мислење за самите себе, односно суетата, преку која демонот нѐ држи заробени и преку...

БEСEДА  за трeзвeнoста на умoт

БEСEДА за трeзвeнoста на умoт

Бoг на живoтнитe им дал самo душа, затoа нe им дал слoбoда, туку Oн ги ракoвoди сo Свoјoт ум. На чoвeкoт Бoг му дал душа и ум, и сo умoт...

Митрополит Струмички Наум: Кажи само збор (17.07.2021)

Митрополит Струмички Наум: Кажи само збор (17.07.2021)

Божји збор, Литургиски збор, збор во сила, соодветно, има веќе и оној што го просветлува својот ум преку дарот на умно-срдечната молитва; оној чиј ум невидливо богослужи пред олтарот на...

Митрополит Струмички Наум: АПОСТОЛСКО ПРЕЕМСТВО, ИЛИ СТАРОЗАВЕТНО?

Митрополит Струмички Наум: АПОСТОЛСКО ПРЕЕМСТВО, ИЛИ СТАРОЗАВЕТНО?

Светите Апостоли не служеле во велелепни храмови, туку во обични домови. Ние, денес, се натпреваруваме кој поголем храм ќе изгради, и покрај тоа што многу луѓе живеат во сиромаштија.Светите Апостоли...

Ретроспектива (2005-2020) - Митрополит Европски Пимен: „Беа двајца сосем различни луѓе“

Ретроспектива (2005-2020) - Митрополит Европски Пимен: „Беа двајца сосем различни луѓе“

Беа двајца сосем различни луѓе. Едниот прост рибар, а другиот еден од најучените во своето време. Еден крупен како карпа, друг многу ситен. Едниот со пламен карактер, а другиот кроток....

Александар Несторовски: Трета недела по педесетница 11/07/2021

Александар Несторовски: Трета недела по педесетница 11/07/2021

А ако ние сме од Бога и ако целиот матријален свет е од Бога, тогаш значи дека и се што доаѓа е од Бог. Затоа, да го напуштиме лицемерното верување...

МИТРОПОЛИТ СТРУМИЧКИ НАУМ: ЛОВЦИ НА ЛУЃЕ (03.07.2021)

МИТРОПОЛИТ СТРУМИЧКИ НАУМ: ЛОВЦИ НА ЛУЃЕ (03.07.2021)

И затоа, како што обичниот ловец треба да биде искусен за да го фати својот плен така и ловецот на луѓе, односно духовниот отец треба да биде опитен за да...

о.Јане Илиев: ПРВА НЕДЕЛА ПО ПЕДЕСЕТНИЦА

о.Јане Илиев: ПРВА НЕДЕЛА ПО ПЕДЕСЕТНИЦА

Човекољубието на Господа Исуса Христа нема крај. За да го стекнеме вечниот живот, кој е во Него, и за да живееме со Него, од нас не се бара ни ученост,...

 Митрополит Струмички Наум: Недела на сите Светии (26.06.2021)

Митрополит Струмички Наум: Недела на сите Светии (26.06.2021)

Егоцентричноста, т.е. самољубието не се способни да се потслонат на верата и довербата во Богочовекот Христос, и затоа несвесно го принудуваат човекот да бара сигурност само во материјалното, како и...

« »