логоFacebookTwitterYouTubeeMail

 


 

 Повеќе од 70% од европските јазици според истражувањето на универзитетот во Хелсинки спаѓаат во категоријата на загрозени. Додека светските јазици по пат на масовните медиуми го шират своето влијание, некои помали и изолирани јазици полека исчезнуваат од колективната свест. Токму поради тоа, ви донесуваме неколку интересни примери од Стариот континент.

 

Во Европа, според УНЕСКО, се зборуваат вкупно 300 јазици, а од нив 277 се загрозени. Оваа бројка го потврдува истражувањето спроведено пред неколку години на универзитетот во Хелсинки кое ја опфатило непосредната околина на Стариот континент (без Русија и Турција). Финските истражувачи заклучиле дека од 136 јазици, само 30 не мораат да се грижат за својата иднина.

 Глобализацијата и културниот империјализам на „големите“ европски народи со помош на масовните медиуми и образовните системи ги газат помалите јазици кои со текот на времето исчезнуваат. И претходно се случувало изумирање на јазикот, но никогаш во мерка во која тоа се случува во 20 и 21 век. Тоа е последица од новите политички и културни случува. Повеќето помали европски јазици забрзано се затрупуваат со интернационализмите и англицизмите, а ние ви донесуваме неколку од нив кои не се најзагрозени но се релативно непознати.
 
Окситански - златно доба во Средниот век

 Окситански е романски јазик кој се зборува на југоисточниот дел од Франција и по долината на реките во некои делови на Италија и Шпанија. Има вкупно шест дијалекти,  а главните се гаскоњски и провански. Нивната златно доба била во текот на Средниот век. Се проценува дека го зборуваат околу милион луѓе од повозрасна категорија.
 

Кашупски - училиштата и медиумите се борат против изумирањето на овој јазик

 Пољаците некое време се борат за опстанок на кашупскиот јазик и је воведен како изборен предмет во наставата, а на овој јазик се водат и некои алтернативни радио емисии. Спаѓа во западнословенските јазици, а мајчин јазик е на околу 3.000 луѓе додека го зборуваат 10 пати поголем број на етнички Кашуби.
 
Кашупскиот јазик е најсличен на полскиот со кого дели најголем дел од речникот и формирањето на зборовите, а разликата лежи во правилата за акцент и остатоците од старопрускиот јазик. Зборот кашуб доаѓа од името за шал кој е карактеристичен за припадниците на ова малцинство.
 
Јенишки - како номадите од средна Европа
 
Ромите не се единствениот номадски народ кој има свој дом под европското небо. Сличен животен стил живеат и Јенишите односно Германските Патници кои потекнуваат од Германија, Австрија и Швајцарија, а долго време ги следела репутацијата на крадци и просјаци. Тие развиле сопствен јазик кој  е комбинација од карактеристиките на германскиот, западнојидишкиот, патничкиот дански и хебрејски, а денес во Швајцарија е признат како јазик на националните малцинства. Јенишки јазик зборуваат околу 15.000 луѓе.

 
Ливскиот јазик останал без последен човек на кого овој јазик му бил мајчин

 
Ливскиот јазик спаѓа во угро-финската група, а денес има околу 1.500 луѓе кои го зборуваат. Последниот човек на кого овој јазик му бил мајчин починал во 2009 година. Ливите некогаш живееле во деловите на денешна Естонија и Латвија, а неповолното опкружување го намалило нивното опстојување. Прво ги покориле Германците, а потоа и Русите, за на крај нивната земја да ја поделат Естонците и Латвијците. Интересно е тоа што сè уште постои ливско државјанство.

 
Лапонскиот јазик се казнувал во СССР

 
Лапонски или саами е јазик кој го зборуваат Лапонците, народ населен на северот на Скандинавија и рускиот полуостров Коли. Опфаќа вкупно 11 јазици од кои Кеми лапонски изумрел, а се зборувал во Финска. Останатите 10 се сериозно загрозени. Овие јазици ги зборуваат околу 20.000 луѓе и поради разликата во дијалектите меѓусебно тешко се разбираат.
 
Во текот на комунистичкото владеење во СССР се казнувал оној кој зборувал лапонски, па тоа влијаело на неговото изумирање.

Баскиски јазик

 
Баскискиот јазик можеби не спаѓа во најзагрозени јазици во Европа, но секако е еден од најинтересните. Го зборуваат повеќе од милион Баскијци (самите себеси се нарекуваат Еускари) кои се еден од древните народи на Европа. Овој јазик не спаѓа во нитуедна позната група на јазици и токму затоа е специфичен. За прв пат се појавува за време на римското владеење на Пиринеите, а тогаш се нарекувал активански.

 
Овој јазик е изолиран и се зборува во седум покраини во Шпанија и Франција. Баскиското писмо е латинично, но се користи на различен начин па некои букви се користат само за запишување на странски зборови, а специфичните диграфи имаат посебно значење.

 
Ова е јазик под силен притисок од францускиот и шпанскиот, но бакијскиот национален идентитет (иако не се нација, но тежнеат да станат) сè уште го држат толку чисто што иако е загорзен, не му се заканува изумирање.

 

 http://www.fakulteti.mk/news/13-04-16/zapoznajte_gi_jazicite_koi_evropa_gi_ima_zaboraveno.aspx

 



Поуки од Светите Отци

dobrotoljubie

Наука и Култура

Јули 24, 2022
TViTer319

ТРКАЛЕЗНА МАСА ЗА ПОДАТОЦИТЕ ЗА Е-ТРГОВИЈАТА ВО НАШАТА ЗЕМЈА

Од АЕТМ велат дека со оваа тркалезна маса, Асоцијацијата за е-трговија на Македонија и Државниот завод за статистика иницираат соработка меѓу засегнатите институции и се вклучуваат во напорите за започнување на јавно-приватен дијалог помеѓу релевантните…
Јануари 27, 2022

Конгресот на САД ќе носи резолуција за славење на македонскиот јазик и наследство

Во Конгресот на САД е покрената резолуција за прогласување на септември 2022 за „Месец на македонското американско наследство“ и за славење на македонскиот јазик, историја и култура на македонските Американци и нивниот „неверојатен придонес“ за Соединетите…

„Анатомија на бумбарот” на Стефан Марковски

Дек 28, 2021 Литература 718
3.to.Naoganje.glava.sv.Jovan.Krstitel
Во романот, чие македонско издание е објавено од „Паблишер“, се дефинира енергична и…

Поезија од Стефан Марковски застапена во меѓународна антологија на шпански јазик

Окт 23, 2021 Литература 1216
3.to.Naoganje.glava.sv.Jovan.Krstitel
„Преминот на поетските гласови бара прекугранични и меѓугенерациски средби и точки на…

Познат научник тврди дека Бог постои

Сеп 28, 2021 Наука и Религија 6840
3.to.Naoganje.glava.sv.Jovan.Krstitel
Според него, оваа теорија би можела да го докаже постоењето на Бог. Изјавите ги разгориле…

Беседи

Митрополит Струмички Наум: Преображение Господово (18.08.2022)

Митрополит Струмички Наум: Преображение Господово (18.08.2022)

Кога би ги прашале луѓето во црква, кои го празнуваат денешниот празник, зошто сме собрани овде, тие веднаш би одговориле дека денес е Преображение Господово. Не велам дека одговорот не...

Свети Григориј Палама: Беседа на Преображението

Свети Григориј Палама: Беседа на Преображението

На Гората имало осум, но се гледале само шестмина: тројца – Петар, Јаков и Јован, кои се искачиле заедно со Исус, ги виделе како со Него стојат и разговараат Мојсеј...

Антониј, Митрополит Сурошки: Преображение

Антониј, Митрополит Сурошки: Преображение

Мојсеј влегол во тој облак и му било дозволено да разговара со Бога како пријател со пријател; му било дозволено да види како Бог поминува покрај него, сè уште без...

Митрополит Струмички Наум: Свети Климент Охридски (08.08.2022)

Митрополит Струмички Наум: Свети Климент Охридски (08.08.2022)

Но, што значи тоа дека некој ќе влезе и ќе излезе и дека пасиште ќе најде?Тргнувајќи секогаш од персоналното начело на македонско-светогорската исихастичка школа (наспроти антиохиската историска и александриската алегориска...

Митрополит Струмички Наум: Свети Пророк Илија (01.08.2022 15:58)

Митрополит Струмички Наум: Свети Пророк Илија (01.08.2022 15:58)

 Вистинскиот, пак, Божји пророк, што и да направи, тешко ќе ги отвори кон милост суетните срца на самонаречените духовни величини: „Зашто дојде Јован Крстител, кој ниту леб јаде, ниту вино...

БEСEДА  за пoтрeбата за пoвтoрувањe и пoвтoрувањe

БEСEДА за пoтрeбата за пoвтoрувањe и пoвтoрувањe

Oрачoт oра вo нивата. Зарeм нe ја пoвтoрува oрачoт сeкoја минута истата рабoта? Какo инаку би ја изoрал нивата, акo oд утрo дo мрак нe длаби бразда дo бразда?Патникoт чeкoри...

Исцеление на демонизираниот човек во Гадара

Исцеление на демонизираниот човек во Гадара

Евангелието е еден вид огледало, во кое се огледуваме себеси, и гледајќи се во него, се дотеруваме внатрешно. Како што секоја куќа има огледало, така треба секоја куќа да има...

Протоереј ставрофор Глигор Дамјановски: СВЕТИ БЕСРЕБРЕНИЦИ И ЧУДОТВОРЦИ КОЗМА И ДАМЈАН (обновено)

Протоереј ставрофор Глигор Дамјановски: СВЕТИ БЕСРЕБРЕНИЦИ И ЧУДОТВОРЦИ КОЗМА И ДАМЈАН (обновено)

 Бидејќи имале силна и непоколеблива вера, Божјата благодат делувала врз сите луѓе коишто им се обраќале за помош. Колку што лекувале со разните треви, толку повеќе Бог, поради нивниот свет...

Митрополит Струмички Наум: Светите Апостоли (11.07.2022 20:30)

Митрополит Струмички Наум: Светите Апостоли (11.07.2022 20:30)

   Петар Му се обраќа на Господ како прв меѓу еднаквите по чест, кој во тој момент ги изразува и сведочи верата и опитот на сите Апостоли, а не само својата...

« »