логоFacebook  Twitter  YouTube  eMail

 

 Науката и верата: Роберт Џестроу


✤✣✤

БОГ И АСТРОНОМИТЕ

✤✣✤

Роберт Џестроу (7 септември 1925 – 8 февруари 2008) бил астроном, физичар и космолог, кој живеел и работел во САД. Бил главен научник во НАСА, популистички автор и футурист.

Докторирал на теоретска физика на универзитетот Колумбија во 1948 година, на само дваесет и три години. Подоцна се приклучил во НАСА, кога истата била основана во 1958 година. Бил првиот претседател на Комитетот за истражување на Месечината, а истовремено бил и директор на Теоретскиот оддел во НАСА (1958 – 1961). Бил еден од основачите на институтот „Годард“ за истражувања на вселената во 1961 година, каде што работел сѐ до неговото пензионирање во 1981 година.

Добитник е на повеќе медали: НАСА медал за извонредни научни достигнувања, медал на извонредност од универзитетот Колумбија, почесен доктор на науки од колеџот Менхетен и др. Неговите гледишта за создавањето биле дека иако е „агностик , а не верник“, според него, „завесата над мистеријата на создавањето никогаш нема да биде подигната со човечки напори, барем не во блиска иднина“. Автор е на повеќе книги: „Црвени џинови и бели џуџиња“ (1961), „Астрономија: основи и граници“ (1972), „Додека Сонцето не умре“ (1977), „Бог и астрономите“ (1978), „Волшебниот разбој: умот во вселената“ (1981), „Патување до ѕвездите: денес и потоа“ (1990).

Религијата на науката

Сега е јасно дека астрономските докази го поддржуваат гледиштето на Светото Писмо
за настанувањето на светот. Деталите се разликуваат, но суштинските елементи
и во астрономското образложение и во она на Светото Писмо, во книгата Битие, се исти:
синџирот настани што води кон човекот започнал нагло и наеднаш,
во точно одреден момент од времето, во блесок на светлина и енергија.
– Роберт Џестроу


Значи, три линии на очигледност – движењата на галаксиите, законите на термодинамиката и животната приказна на sвездите – водат кон еден заклучок: сите покажуваат дека вселената имала почеток. Неколку научници се осмелиле да прашаат: „Што имало пред почетокот?“ Едмунд Витакер, британски физичар, напишал книга за верата и новата астрономија, наречена „Почетокот и крајот на светот“, во која вели: „Нема основа да се претпоставува дека материјата и енергијата постоеле порано и дека одеднаш биле галванизирани на дело. Бидејќи што би можело да го издели тој момент од сите други моменти во вечноста?“, заклучува Витакер. „Поедноставно е да се претпостави создавање ex nihilo – Божја волја што ја создава природата од ни од што претходно постоечко“. Некои биле уште похрабри и прашале: „Кој бил Главниот Двигател?“ Британскиот теорист Едвард Милне напишал математички трактат за релативноста, завршувајќи го со изреката: „А за прапричината на вселената, во контекст на експанзијата, тоа му се препушта на читателот да го додаде, но нашата слика не е целосна без Него“.

Всушност, некои истакнати научници почнале да ја чувствуваат истата раздразнетост за ширењето на вселената што Ајнштајн претходно ја објавил. Во 1931 година, Едингтон напишал: „Немам некое мислење на оваа тема“, но „помислата за почеток ми е одбивна. (...) Едноставно, не верувам дека сегашниот поредок на нештата започнал со Големата експлозија...  Да се шири вселената, тоа е апсурдно... невозможно... и воопшто не ме привлекува“. Германскиот хемичар Волтер Нернст напишал: „Да се негира бескрајното траење на времето, би значело да се негира самата основа на науката“. Во поскоро време, Филип Морисон од универзитетот МИТ изјавил во еден филм за космологијата на Би-Би-Си: „Тешко ми е да ја прифатам теоријата на Големата експлозија; попрво би ја негирал“. А Алан Сендиџ од опсерваторијата „Паломар“, кој ја востановил непроменливоста на ширењето на вселената на речиси десет милијарди светлосни години, рекол: „Тоа е толку чуден заклучок... што во стварноста е невозможно да биде вистинит“.

Постои еден чуден круг на чувства и емоции во овие реакции. Тие доаѓаат од срцето, а се очекува заклучоците да доаѓаат од мозокот. Зошто?

Мислам дека еден дел од одговорот е тоа дека научниците не можат да поднесат дека постои природен феномен што не може да се објасни, дури и со неограничено време и пари. Има еден вид вера во науката; тоа е верата на човек што верува дека има ред и хармонија во вселената, и дека секој настан разумски може да се објасни како производ на некој претходен настан; секое дејство мора да има своја причина; не постои Прапричина. Ајнштајн напишал: „Научникот е опседнат со чувството за универзална причина“. Оваа религиозна вера на научникот е нарушена со откритието дека светот имал почеток, во услови во кои познатите закони на физиката не важат и како резултат на сили или околности што не можеме да ги откриеме. Кога ова ќе се случи, научникот ја губи контролата. Ако навистина ги истражил последиците, тој ќе биде трауматизиран. Како што обично се случува кога ќе се соочи со траума, мозокот реагира со игнорирање на последиците – во науката ова е познато како „одбивање да се шпекулира“ – односно маргинализирање на почетокот на светот нарекувајќи го Големата експлозија, како вселената да е некоја петарда.

Размислете за огромните размери на проблемот. Науката докажа дека вселената екплодирала во постоење во одреден момент. Се поставува прашањето: која причина го предизвикала ова дејство? Кој или што ја ставил материјата и енергијата во вселената? Дали вселената била создадена од ни од што претходно постоечко, или била составена од претходно постоечки материјали? Науката не може да даде одговор на овие прашања бидејќи, според астрономите, во првите моменти на своето постоење вселената имала неверојатна густина и била опфатена од топлина на незамислив оган. Ударот од тој момент мора да уништил секаков и најмал доказ кој би довел до причината на таа голема експлозија. Можеби постоел цел еден свет, богат со структура и историја, пред да се појави нашата вселена; но ако постоел, науката не може да каже каков вид свет бил тој. Може да постои разумно објаснување за експлозивното раѓање на вселената; но ако постои, науката не може да го открие тоа објаснување. Потрагата по минатото на научниците завршува со моментот на создавањето.

Ова е еден извонредно чуден развој, неочекуван за сите освен за богословите. Тие отсекогаш го прифаќале словото на Светото Писмо: „На почетокот Бог ги создаде небото и земјата“. На тоа блажен Августин додал: „Кој може да го разбере ова таинство или некому да му го објасни?“ Ова е неочекувано, бидејќи науката имала неверојатен успех во откривањето на синџирот на причина и последица назад во времето. Можевме да го поврземе изгледот на човекот на оваа планета со преминувањето на прагот на животот, настанувањето на хемиските состојки на животот во sвезди што одамна исчезнале, обликувањето на тие sвезди од почетни магли, како и ширењето и ладењето на планетарниот облак со гасови надвор од космичката огнена топка.

Сега би сакале да го продолжиме ова истражување уште порано во времето, но бариерата на понатамошен напредок изгледа несовладлива. Не е во прашање уште една година, уште една деценија работа, уште едно мерење или уште една теорија; во овој момент се чини дека науката никогаш нема да може да ја крене завесата на мистеријата на создавањето. За научникот кој живеел според верувањето во моќта на разумот, приказната завршува како лош сон. Тој ги искачувал планините на незнаењето, веќе е на прагот да го освои највисокиот врв, и како што ја искачува последната карпа, го поздравуваат група богослови кои стоеле таму со векови.

превод од англиски: Ирена Маџаровска
извор: Robert Jastrow, The Enchanted Loom: Mind in the Universe (1981)

Извор: Бигорски манастир

21.01.2016 год.



Поуки од Светите Отци

dobrotoljubie

Наука и Култура

Јули 24, 2022
TViTer319

ТРКАЛЕЗНА МАСА ЗА ПОДАТОЦИТЕ ЗА Е-ТРГОВИЈАТА ВО НАШАТА ЗЕМЈА

Од АЕТМ велат дека со оваа тркалезна маса, Асоцијацијата за е-трговија на Македонија и Државниот завод за статистика иницираат соработка меѓу засегнатите институции и се вклучуваат во напорите за започнување на јавно-приватен дијалог помеѓу релевантните…
Јануари 27, 2022

Конгресот на САД ќе носи резолуција за славење на македонскиот јазик и наследство

Во Конгресот на САД е покрената резолуција за прогласување на септември 2022 за „Месец на македонското американско наследство“ и за славење на македонскиот јазик, историја и култура на македонските Американци и нивниот „неверојатен придонес“ за Соединетите…

„Анатомија на бумбарот” на Стефан Марковски

Дек 28, 2021 Литература 802
3.to.Naoganje.glava.sv.Jovan.Krstitel
Во романот, чие македонско издание е објавено од „Паблишер“, се дефинира енергична и…

Поезија од Стефан Марковски застапена во меѓународна антологија на шпански јазик

Окт 23, 2021 Литература 1375
3.to.Naoganje.glava.sv.Jovan.Krstitel
„Преминот на поетските гласови бара прекугранични и меѓугенерациски средби и точки на…

Познат научник тврди дека Бог постои

Сеп 28, 2021 Наука и Религија 8008
3.to.Naoganje.glava.sv.Jovan.Krstitel
Според него, оваа теорија би можела да го докаже постоењето на Бог. Изјавите ги разгориле…

Беседи

Отец Александар Шмеман: Воздвижение на Чесниот Крст

Отец Александар Шмеман: Воздвижение на Чесниот Крст

Тоа бил празникот на христијанското царство, кое се родило под закрилата на Крстот, во денот кога царот Константин го видел Крстот над кој пишувало:: „Со ова ќе победиш…” Тоа е...

Митрополит Струмички Наум: Воздвижение на Чесниот Крст (26.09.2022)

Митрополит Струмички Наум: Воздвижение на Чесниот Крст (26.09.2022)

Ако некое страдање (Крст) ни предизвикува очај наместо радост, тоа е знак дека треба да го смениме нашиот однос со Бог, односно знак дека нашиот однос со Бог сигурно е...

Беседа на г. Дамаскин, Митрополит на Додимотихо, Орестиада и Суфли

Беседа на г. Дамаскин, Митрополит на Додимотихо, Орестиада и Суфли

Како што видовте на Светата литургија, на двата јазика, сите заедно ја служевме оваа литургија без да постои прекин или пречка. Познато ми е за да дојдеме до овој момент,...

Митрополит Струмички Наум - Напразно потрошено време

Митрополит Струмички Наум - Напразно потрошено време

Што правиме ние? Најчесто, не се трудиме доволно да ги извршуваме нашите дневни обврски во послушание, свесно и согласно Божјите заповеди – во слава Негова и за добро на ближните,...

арх. Андреј (Конанос) - Јас имам нешто добро, а тој- не!

арх. Андреј (Конанос) - Јас имам нешто добро, а тој- не!

Непријателот веќе не го попречува духовниот живот, но настојува да го оскверни, а потоа и да го уништи тоа што е стекнато на тој пат. Тој ти всадува славољубие и...

Митрополит Струмички Наум – Рождество на Пресвета Богородица (2022)

Митрополит Струмички Наум – Рождество на Пресвета Богородица (2022)

Освен ова благодатно проникнување, проземање, друг начин на постоење и спасение за нас, христијаните, е невозможен, и незамислив. Ние не сме етичко тело, ние сме Тело Христово – еден со...

Митрополит Софрониј - ПРОПОВЕД ЗА РОЖДЕСТВО НА ПРЕСВЕТА БОГОРОДИЦА

Митрополит Софрониј - ПРОПОВЕД ЗА РОЖДЕСТВО НА ПРЕСВЕТА БОГОРОДИЦА

Во Ветената земја - Палестина, дадена на израилскиот народ од Бога, во планините на Галилеја се наоѓа градот Назарет. Во тоа време тој бил толку непознат и малку важен, што...

Св. Фотиј Велики - За Рождеството на нашата Пресвета Дева Богородица

Св. Фотиј Велики - За Рождеството на нашата Пресвета Дева Богородица

Девата се раѓа од неплодна утроба, но дури и да била плодна, рождеството пак би било чудесно. О, големо чудо! Штом времето на сеење поминало, тогаш жетвата дошла; штом огнот...

Митрополит Струмички Наум: Компатибилност на човечкиот со демонскиот разум (Архива)

Митрополит Струмички Наум: Компатибилност на човечкиот со демонскиот разум (Архива)

 Знаењето на умот е љубовното познание на Бог (како просветленост или обоженост), додека, пак, знаењето на разумот – само по себе е познание на практичниот опит во овоземните науки и...

« »