логоFacebookTwitterYouTubeeMail


 

Археологот Дончо Наумовски во Шпанија го презентирал начинот на кој се реконструирани куќите од првото неолитско село

 

Реконструкцијата на куќите во неолитско село Тумба Маџари во Скопје, кое минатата година под уставно име беше примено во меѓународната организација на археолошки музеи под отворено небо и експериментална археологија ЕХАРК – (EHARC), неодамна беше претставенa и на симпозиум во Каласел, Шпанија. Се' уште невработениот археолог Дончо Наумовски, кој е дел од тимот што го истражува и го презентира неолитското село, во таа пригода осознал низа новини поврзани со начините на реконструкција на објектите на археолошките локалитети во повеќе земји во странство и ја надополнил својата слика за нивото на кое денеска тие се презентираат. „На симпозиумот учествуваа претставници од Франција, Италија, Австрија, Германија, Шведска, Англија, Шкотска, Велс, САД, Полска и др. Германиците, на пример, презентираа искуство од својот локалитет Ксантен каде што реконструирале амфитеатар што таму го откриле според свои пресметки, без можност да ги пронајдат и потребните податоци за неговата височина, за бројот на некогашните седишта. Вложиле 20 милиони евра кои за 20 години и ги вратиле од туристичките посети“, посочи Наумовски.

Тој бил пријатно изненаден и од различните презентирани искуства за работа со деца од школска и претшколска возраст на локалитетите, од начините на кои се организираат работилници под отворено небо во кои децата добиваат можност да изработат и предмети од периодот од кој датира локалитетот.„Децата откриваат и предмети што претходно им ги закопуваат во земја за да можат на поавтентичен начин да ги доживеат археолошките ископувања. Имав можност да видам како се изработуваат и еднодневни програми преку кои историјата се доловува на повпечатлив начин од усното раскажување. Децата ги облекуваат и во средновековни костими, им даваат да гаѓаат со стрели, ги носат во средновековни ковачници. На еден локалитет во близина на Барселона, не пречекаа и презентери со иберски шлемови на главата, а за жал, кај нас сеуште на локалитетите презентацијата се сведува на раскажување и покажување. Она што го видов ми дава желба да продолжиме на Тумба Маџари да ја реализираме започнатата идеја за работилници за посетителите за да ги вклучиме и нив на одреден начин во презентацијата неолитските вредности“ Наумовски потенцираше дека за прв пат во Шпанија имал можност со помош на ајпод и ГПС, на одреден локалитет што изгледа како обична земјена површина, да види откриени објекти, цела населба. „Како да гледав филм“, рече и напомена дека средствата што за таквата услуга се плаќаат одат на сметка на авторите на апликацијата.

При презентацијата на реконструкцијата на неолитските куќи од Тумба Маџари, рече дека најмногу од прашањата што му ги упатувале другите учесници биле поврзани со етнолошките елементи и жртвениците што и се изложени во дел од нив.

„Претставници од Италија каде што исто така има неолитско село, ни се пожалија дека куќите почнале да им се распаѓаат, а ние им посочивме дека немаме таков проблем, бидејќи сеуште имаме практични искуства со куќи направени со лепеж од кал. И дел од шталите и амбарите во Македонија до 70-тите години на минатиот век се правеле на тој начин, со плетење на дрво и ставање на кал измеѓу. А тоа е дел од експерименталната археологија, но при градењето на куќите на Тумба Маџари се користени и некои модерни елементи. Не е се апсолутно неолитско, бидејќи немаме финансиски средства за таков вид на одржување“.

А деновиве кога ние го посетивме неолитското село отворено во 2008 година, ги сретнавме и учениците од средното скопско училиште „Арсениј Јовков“. Тоа беше една од ретките посети на скопските училишта годинава, а археологот Драгиша Здравковски, кој долги години работи на просторот, очекува нивниот број да се зголеми со оглед на неодамна донесената одлука за таков вид практична едукација од страна на градоначалникот на Град Скопје и на одлуката за задолжителна, 30-дневна практична настава на универзитетите, донесена од Министерството за наука и образование. „Ние сме отворени за соработка со нив. Тука можат да научат како функционираат музеите што низ пракса најдобро се учи. Студентите по археологија нормално постојано доаѓаат, имаше и една група од Природно-математичкиот факултет и толку. Можеби доаѓаат поединечно“.

Се' уште интерес за вложување во развој на овој локалитет кој неодамна доби и ноќно осветлување, вели тој, не покажале домашните бизнисмени. „Културното ниво не им е на такво ниво за да очекуваме да бидат донатори. Ги има во земјава, но се многу малку“. Тој потенцира дека неолитското село го посетуваат повеќе училиштата од другите градови а помалку од Скопје, но и дека посетата од туристичките агенции од земјава е исто така инцидентна, не организирана како што и би требало со оглед дека станува збор за првото неолитско село, музеј на отворено во земјава. При влегувањето во него се' уште не се наплаќаат билети, а се претпоставува дека досега го виделе околу 10 -15 илјади луѓе. Се' уште таму нема продавница за сувенири што се планира да биде отворена годинава, а се направени пет неолитски куќи и неколку придружни објекти: портирница, музејска продавница, натстрешница, пчеларник и др. Петтата најголемата куќа е планирано да биде училница со клупи и телевизор.

Во неа на посетителите ќе им бидат презентирани низа содржини поврзани со локалитетот, а ќе можат да се одржуваат и собири. Општината Гази Баба за 8 мај најавила одржување и на прва промоција на книга во селото.

Потребно е, според Драгиша Здравковски што поскоро да се работи и на решавање на статусот за постојано вработување на дел од луѓето кои таму работат, а и да се посвети поголемо внимание на поставувањето на ознаките кои посетителите ги водат до неолитското село. Археолозите годинава добиле 700 илјади денари од Министерството за култура, кои, вели Здравковски, најверојатно ќе бидат потрошени за одржување, опремување на музејот, за одржување и на локалитетот, но нема да има средства за археолошки истражувања.

 Катерина Богоева - Утрински весник

 http://www.utrinski.com.mk/?ItemID=8A7110B7C3FCD947A3B6824C737F645A

 



Поуки од Светите Отци

dobrotoljubie

Наука и Култура

Октомври 23, 2021
3.to.Naoganje.glava.sv.Jovan.Krstitel

Поезија од Стефан Марковски застапена во меѓународна антологија на шпански јазик

„Преминот на поетските гласови бара прекугранични и меѓугенерациски средби и точки на дијалог. Тематските определби на песните почиваат врз различните емоционални, општествени, политички и интерперсонални набои на авторите; човечкото дистанцирање и поезијата…
Септември 28, 2021
3.to.Naoganje.glava.sv.Jovan.Krstitel

Познат научник тврди дека Бог постои

Според него, оваа теорија би можела да го докаже постоењето на Бог. Изјавите ги разгориле дебатите околу оваа тематика меѓу научниците токму затоа што Каку се смета за еден од најважните научници на 21 век. Тој е еден од креаторите на револуционерната Теорија…

Беседи

Митрополит Струмички Наум: Свињарски идентитет (27.11.2021)

Митрополит Струмички Наум: Свињарски идентитет (27.11.2021)

Зошто не Го примаме Богочовекот Христос? Поради задоволувањето на нашите страсти, кои ни станале поважни од Него. Примерот со луѓето од земјата Гадаринска ни покажува дека ним им беа многу...

 БEСEДА  за тoа какo ангeлитe вoјуваат за правeдницитe

БEСEДА за тoа какo ангeлитe вoјуваат за правeдницитe

Ангeл Гoспoдoв ќe вoјува за oниe кoи сe бoјат oд Бoга. Тoа сe пoкажалo јаснo мнoгупати, штo e запишанo, и бeзбрoј пати штo нe e запишанo. Архангeлoт Михаил гo oдбранил...

Митрополит Струмички Наум:   Жената Хананејка (16.10.2021)

Митрополит Струмички Наум: Жената Хананејка (16.10.2021)

 Послушанието не е лесен подвиг и не е без искушенија. Затоа, до добивањето на дарот на умно-срдечната молитва тоа е аскетски подвиг, подвиг на кој се принудуваме. Духовниот отец може...

Митрополит Пимен: ЗА Воскресението, гневот и пандемијата - „ЗБОРНИК НА КАРАНТИНСКИ БЕСЕДИ“

Митрополит Пимен: ЗА Воскресението, гневот и пандемијата - „ЗБОРНИК НА КАРАНТИНСКИ БЕСЕДИ“

Та Христос не воскресна само во Ерусалим, та Христос не воскресна само во храмовите. Христос воскресна за сите, за секој и секаде. Христос воскреснува во срцето на секој еден од...

Митрополит Струмички Наум: Сега... сакаш да имаш или да немаш?

Митрополит Струмички Наум: Сега... сакаш да имаш или да немаш?

Значи, наместо судење и осудување и самооправдување, Христос ни го покажува патот на самоукорување и самоосудување, патот напуштен од речиси сите денес; патот на смирението.Прашање е дали воопшто и можеме...

Митрополит Струмички Наум: Потсетник (06.10.2021)

Митрополит Струмички Наум: Потсетник (06.10.2021)

Денешното апостолско четиво (Гал. 6, 3) ме потсети на малиот број „христијани“, кои поради својата внатрешна душевна расцепеност и меѓусебната поврзаност по таа основа, се однесуваат како отцепени, не само...

Митрополит Струмички Наум: Двоедна заповед (03.10.2021 08:43)

Митрополит Струмички Наум: Двоедна заповед (03.10.2021 08:43)

Да не се лажеме себеси... Оној што ја има љубовта како дар на благодатта на Светиот Дух не може истовремено и да мрази. Нема тука место за обичните човечки чувства,...

Митрополит Струмички Наум: Љубовта ќе олади (01.10.2021)

Митрополит Струмички Наум: Љубовта ќе олади (01.10.2021)

Љубовта ќе олади кај тие што ја добиваат како дар Божји во Црквата, а не ја негуваат и не ја развиваат. Љубовта ќе олади кај христијаните, кај православните. Божествена љубов...

 Митрополит Стумички Наум: Тајната на личниот крст (29.09.2021)

Митрополит Стумички Наум: Тајната на личниот крст (29.09.2021)

Често луѓето имаат желба да се на местото на некој друг. Сакаат да ја имаат видливата власт и славата на другиот, сакаат да ги имаат видливите пари и имот на...

« »