логоFacebookTwitterYouTubeeMail


СТАРИОТ ЛЕШОЧКИ МАНАСТИР ЗА ИТНА КОНЗЕРВАЦИЈА
Митот за закопано богатство го докрајчува "Свети Атанасиј"
"Дивите копачи бараат злато, накит, вредни предмети, но не обрнуваат внимание на фактот дека нема ништо од тоа во ваквите манастирски светилишта, каде што живеело монашко братство. Единственото богатство на мо


 
Северно, на нецел километар над денешниот лешочки манастир "Свети Атанасиј", среде габрова и дабова шума, на шарпланинска падинка се наоѓа еден речиси целосно разурнат манастирски комплекс, посветен на светецот Атанасиј. Според поновите истражувања на археологот Петар Миљковиќ-Пепек, овој верски објект е граден меѓу 1321 до 1331 година. Лешочани го нарекуваат и стар манастир, бидејќи е претходник на денешниот "Свети Атанасиј" во Лешок.
Во стариот манастир "Свети Атанасиј" повеќе не се вршат богослужби. Тој е споменик на културата кој државата го заштитила со закон, но само на хартија. Во конфликтот во 2001 година, припадниците на ОНА поставиле митралеско гнездо во објектот. На очите на светците од зачуваниот фрескоживопис доцртувале разни шари и пишувале графити. Денеска практично и нема фрескоживопис, освен на неколку места, и тоа во делови. Живописот од првата фаза припаѓа на високиот стил на палеологовското сликарство. Тоа може да се распознае на облеката на светителите, полна со растителни мотиви, арабески и бои, кои со својот отворен колорит им даваат особена монументалност на ликовите. Моделирањето е многу фино. Вториот слој на живописот е производ на месната македонска школа на зографи и и припаѓа на таканаречената фаза на монашкото сликарство, со употреба на темни тонови, за да се подвлече аскетскиот живот на претставените светители.
Манастирот, без оглед што бил навистина мал според димензиите, бил многу значаен за Полог. Бил епископски центар каде се школувале свештеници. Стариот манастир "Свети Атанасиј" бил седиште на првиот полошки епископ Јоаникие. Тој, како негов ктитор, започнал да го возобновува врз темелите на постариот христијански храм. Околу црквата Јоаникие изградил ќелии за монасите со што се формирал манастирски комплекс. Во него се пронајдени три епископски саркофази, еден осамен гроб и уште две други гробници укажуваат дека во овој комплекс се водел богат, активен монашки живот. Стариот манастир "Свети Атанасиј" опстојувал, без голем пречки, до средината или до крајот на 17 век. По овој период, престојот на монасите станал несигурен поради многуте арамиски зулуми. Затоа тие и го напуштале манастирот. Во годините што следувале месното население секогаш доаѓало за црковно-народниот празник Атанасовден да запали свеќи и да се помоли за здравје на урнатините од храмот. Во 1927 година рускиот монах Теодорит, ги раскопал остатоците на стариот манастир - "Свети Атанасиј" од земјените наслојки. Но надворешните sидови се оставени до ден-денешен, на еден метар во земјата.
"Побожното поклоништво кон светоста, но и разните сказни за закопано богатство во урнатините, бил мотивот што го навел Теодорит да ги извади остатоците од храмот од пазувите на земјата", е запишано од д-р Р. Груиќ во Гласникот на Скопското научно друштво од 1932 година, во обемниот извештај за тоа што се било пронајдено при тогашните раскопувања на локалитетот. Во внатрешноста на црквата бил пронајден мермерен иконостас во целост, од пет столба, со капители со извајани човечки и животински глави и хоризонтална греда. Биле откриени и архијерејскиот трон и чесната трпеза, направени од мермер или од оникс. Подот бил од правоаголни плочи, изделкани од тој материјал, со sвезда под кубето на Христос Седржителот.
Приказните за наводно богатство околу овој манастир се плетат и во денешни дни, поради што тој не еднаш бил цел на вандалски копања и на доуништувања од диви копачи на археолошките локации.
"Дивите копачи бараат злато, накит, вредни предмети, но не обрнуваат внимание на фактот дека нема ништо од тоа во ваквите манастирски светилишта, каде што живеело монашко братство. Единственото богатство на монасите од овој стар манастир била нивната духовност", нагласува прота Димитрија Крстевски, сегашен старешина на лешочкиот манастир "Свети Атанасиј". Според експертите од Музејот на Македонија, дивите копачи во повеќе наврати го имаат уништувано овој верски објект, кој е уникатен по тоа што е прв сакрален објект во Македонија, во кој се применети елементите на романичката пластика. "Богатството што се наоѓа во него е само неговата архитектонска конструкција со приморско-дубровнички и византиско-старомакедонски елементи при градбата. Во Македонија има само неколку манастири како овој со розета: старомакедонскиот симбол - 16-кракото сонце, вградено во него", истакнуваат експертите од Музејот на Македонија.
Но, за жал, археолошката мафија во изминативе години успеала да ги искорне и плочите со изгравираното 16-крако сонце, кои се наоѓаа на подот, точно во средината на манастирот. На тоа место сега зјае само земја. Пред неколку години претставници на Обвинителството предупредуваа на сериозните индикации дека, можеби, и во тетовскиот регион постои разработена грчка врска, која ги препродава украдените археолошки богатства на Македонија преку границата. Но, таквите сомневања останаа без евентуална потврда низ една истражна постапка. Веројатно икогаш нема да се дознае каде завршија прецизно вајаните плочи од оникс и од мермер со симболот на сонцето од манастирот над Лешок.
Свето Тоевски

***

Три месеци казна за дивите копачи

Петмина тетовци, диви копачи, беа фатени на дело во февруари лани, со метален детектор со сонда, со ултравиолетова ламба и со алат за копање, во дворот на стариот манастир "Свети Атанасиј". Во овој прв и засега единствен ваков судски процес во Тетовскиот суд, иако не нашле ништо вредно, во јануари годинава на тројца од нив им беа изречени казни од по само три месеци затвор, а двајца беа осудени да платат по илјада евра. Петтемина не одговараа за оштетување или за уништување на културно наследство, иако манастирот како комплекс во целина е под заштита на законот од страна на државата.

***

Заштита на манастирот - догодина

На почетокот од наредната седмица започнуваат нови сондажни археолошки истражувања на локацијата на која се наоѓа стариот манастир. Стручните лица од Националниот конзерваторски центар од Скопје ќе ги извршуваат истражувањата до првата декада на годинашниов јули, со сонди, на различна длабочина во земјените наноси. Тие се дел од програмата за работа во 2008 година и се финансирани од Министерството за култура. "Врз основа на резултатите од овие истражувања, од оние вршени во 1981 година од археологот Живоин Винчиќ, како и врз основа на другата расположлива пишана литература, треба да се добијат поблиски податоци за автентичноста на градбата, за трите фази на архитектурата и за друго. Проект за конзервација на манастирскиот комплекс ќе се реализира во 2009 година", ни изјави Василка Калеова, археолог и виш конзерватор од Националниот конзерваторски центар, која ќе биде раководителка на стручниот тим.
С.Т.



Поуки од Светите Отци

dobrotoljubie

Наука и Култура

Јануари 27, 2022

Конгресот на САД ќе носи резолуција за славење на македонскиот јазик и наследство

Во Конгресот на САД е покрената резолуција за прогласување на септември 2022 за „Месец на македонското американско наследство“ и за славење на македонскиот јазик, историја и култура на македонските Американци и нивниот „неверојатен придонес“ за Соединетите…
Декември 28, 2021
3.to.Naoganje.glava.sv.Jovan.Krstitel

„Анатомија на бумбарот” на Стефан Марковски

Во романот, чие македонско издание е објавено од „Паблишер“, се дефинира енергична и психолошки силна приказна каде се претопуваат елементи на гротеска, хумор и егзистенцијалистичко преиспитување. Во наративот, како што во поговорот пишува Александар…

Поезија од Стефан Марковски застапена во меѓународна антологија на шпански јазик

Окт 23, 2021 Литература 877
3.to.Naoganje.glava.sv.Jovan.Krstitel
„Преминот на поетските гласови бара прекугранични и меѓугенерациски средби и точки на…

Познат научник тврди дека Бог постои

Сеп 28, 2021 Наука и Религија 4733
3.to.Naoganje.glava.sv.Jovan.Krstitel
Според него, оваа теорија би можела да го докаже постоењето на Бог. Изјавите ги разгориле…

Цитати од Ван Гог што ќе ве инспирираат

Сеп 24, 2021 Ставови 631
3.to.Naoganje.glava.sv.Jovan.Krstitel
„Рибарите знаат дека морето е опасно и бурата е страшна, но во овие опасности тие никогаш…

Беседи

Митрополит Струмички Наум: Велика сабота (22.04.2022)

Митрополит Струмички Наум: Велика сабота (22.04.2022)

Не можам, смрт, а да не те дочекам со добредојде. Кога и да е тоа. Кога и да ти дозволат. Зашто откако Богочовекот Христос дојде, сѐ од Него е добредојде....

 Митрополит Струмички Наум: Велик петок (21.04.2022)

Митрополит Струмички Наум: Велик петок (21.04.2022)

Да внимаваме, некои од Божјите дарови, обично, на самиот почеток не ги препознаваме веднаш како дар – во сите негови димензии, зашто ни се даваат прво како крст. Крстот, пак,...

 Митрополит Струмички Наум:  Велик четврток (20.04.2022)

Митрополит Струмички Наум: Велик четврток (20.04.2022)

Што да напише човек за светата Евхаристија (Литургија), а истовремено да не ја открие и содржината на својот живот? Нема разлика помеѓу Евхаристијата и нашиот живот, или ако има –...

Митрополит Струмички Наум: За миењето на нозете – вовед во Страсната седмица (17.04.2022)

Митрополит Струмички Наум: За миењето на нозете – вовед во Страсната седмица (17.04.2022)

Изразувањето на слободната волја, во градење на односот со Бог, е суштински поврзана со лојалноста, верноста. Преку слободно насочената волја кон исполнување на заповедите Божји и градење на личносна заедница...

Прот. Александар Шмеман: Цветници- НЕДЕЛНИ БЕСЕДИ (10)

Прот. Александар Шмеман: Цветници- НЕДЕЛНИ БЕСЕДИ (10)

Во што е смислата на овој настан, кого толку светло, толку радосно, толку победоносно го празнува Црквата во Лазаревата сабота? Како да се спојат тагата, солзите на Христа, и таа...

Митрополит Струмички Наум: Лазарова сабота (15.04.2022)

Митрополит Струмички Наум: Лазарова сабота (15.04.2022)

Одговорот на сите овие можни недоумици е дека, всушност, се случува нов квалитет на личносни односи меѓу нив, и тоа не толку поради Христовата љубов кон нив – Неговата љубов...

„Лазаре, излези надвор“

„Лазаре, излези надвор“

Тие Негови зборови, пред сè, значат дека нема смрт за оние кои веруваат во Христа, зашто Христос подоцна на Марта ѝ вели: „Јас сум воскресението и животот; кој верува во...

 Митрополит Струмички Наум: Благовест (06.04.2022)

Митрополит Струмички Наум: Благовест (06.04.2022)

Сакам да ве потсетам на уште нешто: човекот е создаден бог со самото тоа што на Бог може да му каже „не“. Но, едно е на Бог да Му кажеш...

Жарко Ѓоргиевски:Недела на свети Јован Лествичник (03.04.2022)

Жарко Ѓоргиевски:Недела на свети Јован Лествичник (03.04.2022)

Бог не ги тера со сила луѓето да го земат крстот, но ги повикува доброволно да Го следат Него. Не е лесно да се земе крстот на страдањето, но Он...

« »