Владета Јеротиќ: Стресот нè разорува, а внатрешниот мир е важен за здравјето
Размислувањата на Владета Јеротиќ за психосоматските заболувања, врската меѓу телото и психата, улогата на стресот, простувањето и духовноста во процесот на лекување и зачувувањето на здравјето.Академикот, филозоф и писател Владета Јеротиќ со децении потсетуваше на една често занемарена, но суштинска вистина: човекот не е само тело што се разболува и старее, туку целосно битие во кое умот, емоциите, духовноста и физичкото здравје се нераскинливо поврзани.Неговите размислувања за психосоматските заболувања и денес привлекуваат внимание, бидејќи нè поттикнуваат да размислуваме подлабоко за сопствената одговорност кон себе и за внатрешните состојби што влијаат врз нашиот живот.
„Од грип до рак, сите болести се психосоматски“?
Една од најчесто цитираните реченици што му се припишуваат на Јеротиќ е: „Од грип до рак, сите болести се психосоматски“.Оваа изјава не треба да се сфати како негирање на класичната медицина. Телото навистина реагира на психолошкиот стрес, потиснатите емоции и долготрајните психички оптоварувања, но тоа не значи дека тие се причина за секоја болест.Бактериите, вирусите, генетските фактори, животната средина и многу други биолошки причини имаат важна улога во настанувањето на заболувањата.Според психосоматскиот пристап, болеста не треба да се гледа како казна, туку како состојба што бара внимание, разбирање и соодветна грижа за човекот во целина.
Што се психосоматски заболувања?
Психосоматските заболувања се состојби кај кои психолошките фактори можат да влијаат врз телесните симптоми, нивната појава или нивното влошување.Долготрајниот стрес, тагата, стравот, гневот и чувството на беспомошност можат да влијаат врз спиењето, крвниот притисок, варењето, хормоналната регулација и функционирањето на имунолошкиот систем.Телото и психата постојано комуницираат. Кога човек долго време живее под притисок, неговото тело може да почне да ги покажува последиците од таа состојба.Сепак, важно е да се знае дека не секоја физичка тегоба има психолошка причина и дека болестите на тироидната жлезда, срцето и другите органи бараат соодветна медицинска процена и лекување.
Стресот како тивок непријател на здравјето
Долготрајниот стрес може да го наруши сонот, да ја зголеми напнатоста и да влијае врз имунолошките и хормоналните процеси.Кога човек постојано живее во неизвесност, брзање и страв, често нема доволно време да ги обработи сопствените чувства и да се одмори.Затоа е важно да научиме да ги препознаваме знаците на преоптовареност и да најдеме здрави начини за справување со нив: разговор, психотерапија, физичка активност, одмор, молитва или други практики што ни носат спокојство.Но, стресот не е единствената причина за сериозните хронични заболувања и ракот. Ниту пак заболувањето значи дека човекот не умеел правилно да се справи со своите емоции.
Простувањето како пат кон внатрешниот мир
Една од важните теми во духовните и психолошките размислувања е простувањето.Долготрајната огорченост, гневот и постојаното враќање кон старите повреди можат да го оптоваруваат човекот и да го нарушат неговиот душевен мир.Простувањето може да помогне човекот да се ослободи од товарот на минатото. Тоа не значи дека треба да ја оправдаме неправдата, да го заборавиме она што се случило или повторно да воспоставиме однос со некој што нè повредува.Можеме да простиме и истовремено да поставиме здрави граници.
Верата и духовноста во процесот на лекување
За многу луѓе верата претставува извор на надеж, утеха и сила во тешките моменти.Молитвата, духовното преиспитување и чувството дека не сме сами можат да ни помогнат полесно да се справиме со неизвесноста, стравот и страдањето.Духовноста не ја заменува медицината, туку може да биде нејзина важна дополнителна поддршка. Медицинскиот третман, психотерапијата, поддршката од блиските и духовниот живот можат да се надополнуваат, зависно од потребите на човекот.Најважната порака е дека треба да се грижиме за целиот човек — за телото, умот и душата.Да научиме да се одмораме, да ги препознаваме сопствените чувства, да бараме помош кога ни е потребна, да простуваме кога сме подготвени и да не го занемаруваме своето здравје.
Подготви С. Стефковски
пп20.10.2026
