логоFacebookTwitterYouTubeeMail



 
  
Во македонската музика постојат повеќе примери во кои совршено се врзани поезијата и тонот. Најголем дел од нив припаѓа на современата класика. Во поновата македонската музичка продукција, и тоа онаа што свесно одбра на инвентивен начин да и се обрати на публиката, има неколку исклучително добро инкорпорирани примери на поезија во музика   
   
  
Кочо Рацин и Блаже Конески кај „Фолтин“. Петре М. Андреевски кај „Љубојна“. Константин Миладинов кај „Мизар“. Хармс, Пастернак и Мајаковски кај „Архангел“. Полека и сигурно домашна и светската поезија влегуваат во македонската музика продолжувајќи ја врската што отсекогаш постоела меѓу овие две уметности.

Синкретизмот во музиката датира уште од антиката. Хомеровите епови оригинално се изведувале со инструментална придружба. И во грчките трагедии музиката била составен дел од текстот. Еврипидовиот „Орест“ секогаш се изведувал со музички фрагменти, исто така и „Ајкс“ на Софокле. Зборот се врзувал со музика отсекогаш.

Интегирањето на зборовите на поетите во музиката речиси секогаш и давало дополнителна калоричност на содржината. Совршената симбиоза на зборот и на тонот се пресудни во креирањето на врвен безвременски и универзален уметнички производ. Без разлика каква е жанровската рамка на синкретичното дело.

Во македонската музика постојат повеќе примери во кои совршено се врзани поезијата и тонот. Најголем дел од нив припаѓа на современата класика. Најшироко прифатената поп-музика не го практикува тоа - ни често ни вешто, за разлика од искуствата на 1970-тите години кога зборовите од песните на домашните поети биле зајмени и за класични и за шлагерски изведби.

Јас сум еден од среќните поети, вели Михаил Ренџов.

- Среќен сум што моите стихови беа озвучени и оживеани од повеќе композитори, меѓу кои Петре Богданов-Кочко, кој и припаѓа на првата генерација македонски композитори, како и од Ристо Аврамовски, Михајло Николовски, Стојан Стојков, Љубомир Бранѓолица. Поезијата и музиката се надополнуваат една со друга како уметности. Тоа е една прекрасна творечка симбиоза. За жал, тоа не е случај во забавната, популарна музика. Овие автори многу ретко ги користат стиховите на македонските поети. Тука Македонија се разликува, на пример, од соседна Грција, Франција и од другите земји, каде што потката на музиката најчесто е поезијата на врвните поети - вели Ренџов.

Музиката како глобален феномен може да придонесе во популаризацијата на поезијата доколку се направи вистинска симбиоза меѓу овие две уметности.

За жал, тоа ретко се случува, особено во најширокоприфатената поп-музика, каде што баналноста на текстот најчесто е придружна референца на музичката содржина со сомнителна естетика. Ретки се примерите на добро изработена музика и „интелигентен“ текст. Најчесто зборот се занемарува на сметка на музиката.

- Денес кога се пишува музика најмалку внимание му се посветува на текстот. Најчесто текстот е сериски, важна е само музиката. Со оглед на тоа какви банални текстови слушаме како „придружен“ материјал на забавната и на поп-музиката, подобро и да не ги разбираме и комплетно да ги апстрахираме. Мислам дека со феноменот на глобализацијата се надмина и значењето на текстот во музиката - смета композиторот на класична современа музика Александар Лековски.

Меѓутоа, неговото значење не може сосема да се маргинализира.

- Не може секоја поезија музички да се оживее. Поезијата мора да биде музикална - вели Ренџов.

Поезијата на постарите генерации македонски поети, за разлика од современата поезија, е поподатна за компонирање музика. Така, на пример, песните на Ацо Шопов, Блаже Конески и на Анте Поповски најчесто се користеле за повеќе класични композиции и за популарните шлагери од 60-тите години. Современата постмодерна поезија, пак, бидејќи не подлежи на востановен или стандарден систем на пишување поезија, ретко станува подлога на музички дела. Иако, поради својата наративност, можат да ја користат авторите на хип-хоп или рап-музиката.

Разликата меѓу текстовите што се употребуваат во т.н. популарна музика и во класичната музика се манифестира преку целната група, односно преку аудиториумот за кој се наменети, смета Сони Петровски, композитор на современа класична музика.

- Во тој поглед популарните текстови, па и музиката, претставуваат крајна симплификација на техниките и на формите што се употребуваат во уметничките текстови и во уметничката музика. Тоа, секако, не укажува на вредноста на некои производи, но сферата на популарните насоки е подостапна за нови луѓе и тука е тешко да се воспостават заштитни механизми од личности што го доведуваат во прашање севкупниот професионализам или аматеризам - вели Петровски.

Според него, уметничките текстови постојат сами за себе, додека популарните во голем број случаи се пишуваат за конкретна музика.

- Опасноста од ваков процес се јавува поради непознавањето на музичките средства и нивната семантика. Со тоа целиот процес станал занает во кој не може да се зборува за уметнички вредности, туку само за вредности на индивидуални вкусови - вели тој.

Во поновата македонската музичка продукција, и тоа онаа што свесно одбра на инвентивен начин да и се обрати на публиката, има два исклучително добро инкорпорирани примери на поезија во музика.

Везилке, везилке,
кажи како да се роди
проста и строга
македонска песна
откако Ленка остави
кошула тенка ленена
недовезена на разбој

Мотиви од „Везилка“ на Блаже Конески и „Ленка“ на Коста С. Рацин искористија битолчаните „Фолтин“ во својот нов албум „Ова трансплантирана машина за чукање досега не типкала љубовно писмо“. Деликатната поетска структура на поезијата од Конески и од Рацин „Фолтин“ ја трансформираа во моќен музички амалгам. Се обратија на пошироката публика преку антологиската поезија на два исклучителни македонски поети инкорпорирајќи го вешто нивниот збор во современа музичка рамка.

- Поезијата на Конески и на Рацин спонтано се најде во нашиот нов албум. Не беше ништо смислено однапред, суштински се надоврза на нашата потреба и постојано трагање по тоа какви песни треба да пишуваше. Трагавме по сржта на македонската песна и ја пронајдовме во поезијата на Конески и на Рацин - вели Бранислав Николов, вокалист и гитарист во „Фолтин“ и автор на текстовите.

„Фолтин“ и во поранешните албуми користеа фрагменти од поезија и проза.

- Во текстовите што ги пишувам често има цитати и фрагменти од поезија и од проза. Сум користел фрагменти од француска, ренесансна поезија. Сепак, мора да потенцирам дека никогаш не сме го форсирале овој сегмент во музиката на „Фолтин“, повеќе тоа било од аспект на себеоблагородување. Сме го правеле тоа за да си ја облагородиме душата - вели Николов.

Поезијата на Петре М. Андреевски ја озвучија и „Љубојна“ во својот нов албум „Песна за мојата песна“, кој сé уште е во подготовка. Ова е прво отелотворување на безвременската поезија на Андреевски во музика.

- Голем предизвик е да се создава музика врз веќе напишаната поезија. Особено врз една совршено избалансирана и жестока по чувство, како онаа на Петре М. Андеевски - вели Вера Милошевска од „Љубојна“.

Она што е многу важно за поезијата и за музиката е фактот дека потекнуваат од типичната емотивна и ментална состојба на еден народ. Но, сепак, во себе носат еден и универзален код, вели вокалистката на „Љубојна“.

- Мајсторијата е во тоа кога, апсорбирајќи го целокупното творештво на еден народ, индивидуалниот творец ќе го разоткрие и ќе го препознае тој код и ќе го трансформира преку својот личен израз во едно современо дело. Тоа е големината на Петре М. Анреевски. Неговата поезија на тој начин станува СЕВРЕМЕНСКА. Од локална станува универзална. Разбирлива за секого. Во таа смисла неговата поезија ни стана многу блиска. Бидејќи музиката на „Љубојна“ како идеја е втемелена врз изговарањето на музиката преку универзален јазик - вели Милошевска.

Ретките, но исклучително добри примери на успешен спој на поезијата и музиката треба да ги охрабрат младите музичари почесто да посегнуваат по богатата ризница на македонската поезија. Зашто добриот зборот преточен во музика е посилен од неподносливата баналност на текстовите што доминираат и што ја гушат домашната сцена.
  
   
Автор: Ангелина Димоска  -Нова Македонија
 

 

 

 

 



Видео содржини

Поуки од Светите Отци

dobrotoljubie

Наука и Култура

Декември 28, 2021
3.to.Naoganje.glava.sv.Jovan.Krstitel

„Анатомија на бумбарот” на Стефан Марковски

Во романот, чие македонско издание е објавено од „Паблишер“, се дефинира енергична и психолошки силна приказна каде се претопуваат елементи на гротеска, хумор и егзистенцијалистичко преиспитување. Во наративот, како што во поговорот пишува Александар…
Октомври 23, 2021
3.to.Naoganje.glava.sv.Jovan.Krstitel

Поезија од Стефан Марковски застапена во меѓународна антологија на шпански јазик

„Преминот на поетските гласови бара прекугранични и меѓугенерациски средби и точки на дијалог. Тематските определби на песните почиваат врз различните емоционални, општествени, политички и интерперсонални набои на авторите; човечкото дистанцирање и поезијата…

Беседи

Митрополит Струмички Наум: Свети Јован Крстител (19.01.2022)

Митрополит Струмички Наум: Свети Јован Крстител (19.01.2022)

Свети Јован Крстител е и икона и почеток на тајната на новозаветното и есхатолошко свештенство, и почеток на крајот на старозаветното: „Јас треба од Тебе да бидам крстен, а Ти...

Митрополит Струмички Наум: Богојавление (18.01.2022)

Митрополит Струмички Наум: Богојавление (18.01.2022)

Кога читаме за божествените работи, може да разбереме нешто со разумот, ама сфаќаме или проникнуваме само со духовниот разум – со преобразениот и просветлен разум; а може да  ни се...

Митрополит Струмички Наум: Обрезание во срцето, по Дух (13.01.2022 17:42)

Митрополит Струмички Наум: Обрезание во срцето, по Дух (13.01.2022 17:42)

Ако внимателно ја погледнеме оваа молитва, во неа ќе ги препознаеме историските периоди на Стариот и Новиот Завет, како и бесконечниот период на Царството Небесно, кој веќе е и уште...

ВИСТИНСКИ БОЖИК - СТАРЕЦ ГЕОРГИЈ КАПСАНИС (06/01/2022)

ВИСТИНСКИ БОЖИК - СТАРЕЦ ГЕОРГИЈ КАПСАНИС (06/01/2022)

Смирената наша молитва од Света Гора е да се подвизуваме сите против нашето самољубие, со цел да дојди во нашите срца, во нашите семејства, во татковината ни и во светот...

БEСEДА  за Рут

БEСEДА за Рут

И Бoг нарeдил сo Свoјата прoмисла, Рута да излeзe на нивата на бoгатиoт Вoз за да сoбира класјe. А Вoз ја видeл Рута и ја пoбарал за сoпруга кај Нoeмина....

Митрополит Струмички Наум: Различни блаженства (18.12.2021)

Митрополит Струмички Наум: Различни блаженства (18.12.2021)

Гледаме дека Господ се поистоветува (дури и најмногу) со секој еден страдалник. Затоа, секогаш кога со своето богатство ќе му помогнеме на еден од овие најмали Христови браќа што страдаат,...

Митрополит Струмички Наум: За мачеништвото (10.12.2021)

Митрополит Струмички Наум: За мачеништвото (10.12.2021)

Активирањето на благодатта со чинот на самото Свето Крштение редовно се случувало во првата Црква: кога луѓето се крштевале возрасни и кога пред тоа Крштение имало тригодишна подготовка. За време...

БEСEДА  за цeлта на раздeлувањe на дарoвитe, службата и звањeтo

БEСEДА за цeлта на раздeлувањe на дарoвитe, службата и звањeтo

Затoа Свeтиoт Дух ги раздeлил дарoвитe и направил eдни апoстoли, други прoрoци, трeти благoвeсници, пастири и учитeли, та свeтиитe, oднoснo христијанитe, да сe усoвршат. Какo штo сe пoдeлeни чeста и...

« »