логоFacebookTwitterYouTubeeMail

19042009

Збирката „Гладоморје“ го впредува митот за современиот човек кој е потиснат од општествените неприлики. Овие раскази се раскази за душата која страда, но наоѓа начин да го прегрне убавото во животот. Претставена е борбата на човекот како бесконечен ентитет наспроти животните феномени: животот/смртта, сиромаштија/капитализам, човечката отуѓеност/осаменоста... Протагонистите се ликови од соседството, со кои се разминуваме и поздравуваме, кои имаме чувство дека добро ги познаваме, но кријат длабоки лузни невидливи за љубопитното око: домаќинка угнетена од сопругот, деца кои се борат со гладот и половото насилство, експлоатирана текстилна работничка, писател растргнат помеѓу благосостојбата на своите ликови, дете со фантомски идентитет, мајка која е заборавена од своите чеда, татко кој својата амбиција болно ја наметнува на ќерка си.

 3.to.Naoganje.glava.sv.Jovan.Krstitel

Магда

Ноќта кога ја грабаа Магда и месечината бараше засолниште во сонцето. Сводот раскопот го засенуваше, Пелагонискиот басен со златнораки жита го преплавуваше хоризонтот. Сѐ беше обратно, испревртено, ко собата невестинска и чеизот во курдела од срам завиткан.
Помрачината ги поцинкуваше ’рѓосаните ментешиња на портичето, што никогаш не ќе зачкрипи за сватовите, ниту пак куќниот пес во цвилеж ќе го пречека одамна изгубениот род по татко.
Магда имаше богат релјеф, педи под грлото, низини и висорамнини, брда и котлини. Нејзините усни беа неми карти на подрачја недопрени. Бемките ко јагули ѝ се мрестеа по образите, лете загоруваа и ќумурни координати на лицевото подрачје постануваа. Веѓи ко камбанарии имаше, а ги скорнеш, папокот во окото посивува, ко длабоко езеро без горски повој. Беше диват, кобила пуштена да галопира од детство до младештво, пркосна и спротивставена на самата себе. Не се потковуваше лесно олкав инает со врзопче лири или љубов на пареа, денес устата кажува, за утре носот да мириса лаги. Си ги беше варосала аберите, што ќе чуе за срце да не залепи, оти почудиштата не се корнеа ко тревите подросни. И така Магда заживуваше во селото, ко икона зад кандило, ко восок во пчелин сандак, во пех пренесен од вдовица на вдовица.


Зијанот за првпат в куќи влета кога мајка ѝ се премажи. И таа се расчешна меѓу желба и самотија, домаќинка со тапија и две деца, сама в гроба не стапнува. Си кандисуваа секакви вербини, откинати ко китки од најрасплодено стебло.
Ко што селаните милуваа да кажат, кај судбата прерано пресекла, к’сметот да не секне. Тој Ивче да ти бил беќар, бекрија, за женачка оглувен од гајдите и кавалчињата по меани. Ама желба на мајка му на умирачка, Ивче да се здипли крај пазуви врели, да накалеми брчки од рујна става место од чоканчиња и пагури, да се радува на семејната берба место таа во лозјата. И по кратко време, Трендафилка, вдовицата на пекарот Симе, стана Ивчовица. Со сеидба од две чеда се подготвуваше за следни плодила.


Камбанаријата чкрипеше без да ѕвечи, и верниците, посветени христијани, си битисуваа под Селечките Планини, кој со алтани под перници, кој со зборој алтани. Мештаните ручаа што чорбаџиите и печалбарите раздаваа за Задушница, а за Велигден се китеа кој со ново руво, кој со невеста. Берберите истрижаа и бради и волни, калапчиите најмуваа чираци, а кокичињата ’ртеа од подземи некојпат во март, некојпат во мај.
Магда стросана во волнена здолница со две грутки стуткани под ризата измолена, ја поткаструваше лозницата. Денот нужди набодуваше, сал’ сонцето храм позлатен ѝ заѕвездуваше. Ивчо ја беше кандисал, абер му сторил на печалбар од Рапеш. Магда под тулумбата си ги миеше стапалата, свесна дека не ќе ја стокми Рапешанецот лесно, чунки љубовта има тело, ама не и узди за водење.
Водата се пенеше, водопадуваше по мазните стапала, во коритото потемнуваше, а Магда песнопој рецитираше. Два алтанa во очите, еден пред тебе, друг по тебе.
Ивчо ја засени со рамениците на двата краја оптегнати ко катапулт. Низ брадата недобричена едвај наѕиркуваа усните, што по контактот воспоставен со Магда почнаа низ гората од влакна да шушкаат.
„Стројниците, чорбаџи, абер немаат да дојдат, да ме видат, по едно око да си фрлиме.“ Mагда коконата со самоглавиот табиет, пред чија личотија и коштревата се корнеше, ваквото непојавување ја стрпна.
„Спокој темјанушке, спокој. Што ќе ти е душа погласна од главата?“
Ивчо секогаш спушташе завеса на прашањата нејзини, и таа особина ѝ тревожеше клепки. Табиетот го разрануваше кога некој се обидеше да ја предизвика, а тие рани беа рани ајдучки, штом ги отвориш довека ќе крвават, ни билка ни корен не ги илисува. Низ отпарани усни зборот ко огин го фрлаше и кожата аждајска му се лупеше, од еден човек правеше два. Непредвидливиот Ивчо беше наострен самострел, а мајка ѝ Трендафилка, тешка жена, не по снага, по кандисување. Инаку во снагата беше слаба колку ланската слана.
А Магда си имаше некоја чудна ука. Читаше прикаски за вампири и разнолики почудија, за нивните лицеобразенија во обични луѓе и крволочните ѓаволштини што по селата мариовски ги правеле. Еднаш вампирот цело трло искасапил, па комшиите секирите ги закопале... во тиквите. Или другпат со човечки лик и копита на вол се крадел во собата на младата невеста и ја обљубувал.
Жедта од грло до грло се разгргори низ селото. Интересот нејзин за улериштата од Цепенковите расказанија навтаса низ устите на селските жени, малку заквасено од една до друга, во трета веќе претекло од мастрафите додавани низ секоја вилица, низ која се дробело и џвакало.
„Што зборувате бре сестри Рисјанки?“ Попот ја омрсува брадичката, абе момче штотуку запопено, до преѓе и тој очите место со вода на Mагда ги плакнел. Беља, беља. Селска ѓурултија...“, само поткажува дури собраните на неделното пеење дрдорат, без да се сослушаат.
Лозницата во дворот натежнува, лисјата се тресат и гроздовите паѓаат смачкувајќи се на цементото. Прозорецот во собата на Магда чкрипи и таа вчудовидена, снагата си ја затскрива.
„Чорбаџи, што правиш тука?“
„Ах, Магдо моја, зарем треба да прашаш? Во таа твоја мудра глава криеш верба за приказни детски, а не можеш да ми ја прочиташ душевината? Како можев на друг да те таксам? Таксана си за мене, ете, дојдов да те земам.“
Исплашено отстапува, се мисли што проговорува очувот нејзин, од беснило за какво Цепенков во клетварниците раскажувал, и пред да крикне, омалаксува. Шамивчето под усните натопено во некоја течност ја совладува. Таа е сега млитав труп нараменета во рацете негови. Ја изнесува од задниот влез на куќата и како стока ја товари зад шијата на коњот оседлан и готов за бегство. На Магда ѝ паѓа една страничка од под пазувите, ја криела како алтан, како семејна тапија. Ивче е јавачот на ноќта, сличен на оние јунаци што селата ги избавуваа од натприродните фурии.
Утредента и Магда и Ивче ги немаше. Само таа страничка, за невестата што умрела на денот на свадбата и ко привидение ги маѓепсувала и занесувала ноќните патници, се вее со едниот ќош зафатена под еден камен. Трендафилка насетува, сврдли бушат до срцето и на раат не ја оставаат. Мајка е, а таа врска не се губи ни кога едната страна поврзана, подземи заминува. Ко слепа утка патот во мракот го наоѓа.
Ноќта кога Магда ја грабаа сите вампиролики суштества заживеаја зад селскиот атар. Од рибата со орелски крилја и волчји заби што по полноќ излегува од потокот и ги одвлекува во длабочините ноќните капачи до кобилата оплодена од човек што со еден галоп преминува од Галичица до Ниџе. Се раскажуваше за нив и откако газиената ламба ќе догореше.
„Ете, попе. Меѓу нас живеела вештица. Кој знаел.“
„Јас да ти кажам знаев. Знаев дека има нешто маѓепсно во нејзината убавина. Мажите ни ги заведуваше со поглед. Бесчестива бестија.“
Од старо до младо прогнозираа. Сѐ по исчезнувањето на Магда беше ѓаволско дело, нејзините бемки намрестени и веѓите што потта ја насобираа и од жештини биеја. Дури и лозницата исуши, не поради осамнувањето на зимата, туку поради семето што Магда го сеела.
„Го заведе Ивче. Сирот тој. Го има отепано со оние нејзини нокти сабјарки.“
Трендафилка горко молчеше, сакајќи да верува во тестото смесено од селанките повеќе одошто сакаше да верува во сопствениот суд.
Ноќта кога Магда ја грабаа месечината се капеше во сопствениот отсјај, расплодена по езерата и соголените брда. Маглата натежнуваше, со куршуми од слана ги напаѓаше посевите, им задаваше тешкотија во дишењето на зовичаните. Мостот се прелеваше како прстен пред темното платно и сета природа беше како изведена од некоја приказна од Магдината книга. Децата кришум ги читаа и ноќе со дифтиците над глава заспиваа, во страв и бунило, поттикнато од некое сеопштo бессознание. Не беше ѓаволска работа нејзиното исчезнување, ѓаволот живее во човек, а човек е пострашен од секој вампир и приказната за него, пострашен од секој суд Севишен, зашто и ѓаволот од човек заљубен, од страст обземен, бега како попарен.

 

3.to.Naoganje.glava.sv.Jovan.Krstitel

Јована Матевска Атанасова.

 

 Друго:

  •      
    Гладоморје, четврта книга на Јована Матевска Атанасова

Kнигата Гладоморје на авторката Јована Матевска Атанасова е збирка на раскази психопатологијата на едно општество.Оваа е нејзина четврта книга по ред, а прва целосно посветена на нејзината омилена прозна форма-расказот. „Решив да вклопам дел од расказите под капата на една идеологија-големината на човекот, како бесконечен ентитет наспроти животните феномени- животот/смртта, сиромаштијата/капитализмот, човечката отуѓеност/опаѓањето на виталните импулси, осаменоста”, вели Јована за книгата.

https://tera.mk/%D0%B3%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D1%80%D1%98%D0%B5-%D1%87%D0%B5%D1%82%D0%B2%D1%80%D1%82%D0%B0-%D0%BA%D0%BD%D0%B8%D0%B3%D0%B0-%D0%BD%D0%B0-%D1%98%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B0-%D0%BC%D0%B0/?fbclid=IwAR2i9tO1OgQUHpZPZ2nukYpl2juSOYTYoDkNR4aODhgOzd5_WPNuSFfAdM0

 

 

  • Атанасова е избран за најдобар на најпрестижниот Конкурс за раскази „Живко Чинго“

https://babambitola.mk/raskazot-na-bitolchankata-jovana-gladomirje-najdobar-raskaz-na-konkursot-zivko-chingo/

 

 

 

 



Поуки од Светите Отци

dobrotoljubie

Наука и Култура

Јануари 27, 2022

Конгресот на САД ќе носи резолуција за славење на македонскиот јазик и наследство

Во Конгресот на САД е покрената резолуција за прогласување на септември 2022 за „Месец на македонското американско наследство“ и за славење на македонскиот јазик, историја и култура на македонските Американци и нивниот „неверојатен придонес“ за Соединетите…
Декември 28, 2021
3.to.Naoganje.glava.sv.Jovan.Krstitel

„Анатомија на бумбарот” на Стефан Марковски

Во романот, чие македонско издание е објавено од „Паблишер“, се дефинира енергична и психолошки силна приказна каде се претопуваат елементи на гротеска, хумор и егзистенцијалистичко преиспитување. Во наративот, како што во поговорот пишува Александар…

Поезија од Стефан Марковски застапена во меѓународна антологија на шпански јазик

Окт 23, 2021 Литература 869
3.to.Naoganje.glava.sv.Jovan.Krstitel
„Преминот на поетските гласови бара прекугранични и меѓугенерациски средби и точки на…

Познат научник тврди дека Бог постои

Сеп 28, 2021 Наука и Религија 4694
3.to.Naoganje.glava.sv.Jovan.Krstitel
Според него, оваа теорија би можела да го докаже постоењето на Бог. Изјавите ги разгориле…

Цитати од Ван Гог што ќе ве инспирираат

Сеп 24, 2021 Ставови 629
3.to.Naoganje.glava.sv.Jovan.Krstitel
„Рибарите знаат дека морето е опасно и бурата е страшна, но во овие опасности тие никогаш…

Беседи

Митрополит Струмички Наум: Велика сабота (22.04.2022)

Митрополит Струмички Наум: Велика сабота (22.04.2022)

Не можам, смрт, а да не те дочекам со добредојде. Кога и да е тоа. Кога и да ти дозволат. Зашто откако Богочовекот Христос дојде, сѐ од Него е добредојде....

 Митрополит Струмички Наум: Велик петок (21.04.2022)

Митрополит Струмички Наум: Велик петок (21.04.2022)

Да внимаваме, некои од Божјите дарови, обично, на самиот почеток не ги препознаваме веднаш како дар – во сите негови димензии, зашто ни се даваат прво како крст. Крстот, пак,...

 Митрополит Струмички Наум:  Велик четврток (20.04.2022)

Митрополит Струмички Наум: Велик четврток (20.04.2022)

Што да напише човек за светата Евхаристија (Литургија), а истовремено да не ја открие и содржината на својот живот? Нема разлика помеѓу Евхаристијата и нашиот живот, или ако има –...

Митрополит Струмички Наум: За миењето на нозете – вовед во Страсната седмица (17.04.2022)

Митрополит Струмички Наум: За миењето на нозете – вовед во Страсната седмица (17.04.2022)

Изразувањето на слободната волја, во градење на односот со Бог, е суштински поврзана со лојалноста, верноста. Преку слободно насочената волја кон исполнување на заповедите Божји и градење на личносна заедница...

Прот. Александар Шмеман: Цветници- НЕДЕЛНИ БЕСЕДИ (10)

Прот. Александар Шмеман: Цветници- НЕДЕЛНИ БЕСЕДИ (10)

Во што е смислата на овој настан, кого толку светло, толку радосно, толку победоносно го празнува Црквата во Лазаревата сабота? Како да се спојат тагата, солзите на Христа, и таа...

Митрополит Струмички Наум: Лазарова сабота (15.04.2022)

Митрополит Струмички Наум: Лазарова сабота (15.04.2022)

Одговорот на сите овие можни недоумици е дека, всушност, се случува нов квалитет на личносни односи меѓу нив, и тоа не толку поради Христовата љубов кон нив – Неговата љубов...

„Лазаре, излези надвор“

„Лазаре, излези надвор“

Тие Негови зборови, пред сè, значат дека нема смрт за оние кои веруваат во Христа, зашто Христос подоцна на Марта ѝ вели: „Јас сум воскресението и животот; кој верува во...

 Митрополит Струмички Наум: Благовест (06.04.2022)

Митрополит Струмички Наум: Благовест (06.04.2022)

Сакам да ве потсетам на уште нешто: човекот е создаден бог со самото тоа што на Бог може да му каже „не“. Но, едно е на Бог да Му кажеш...

Жарко Ѓоргиевски:Недела на свети Јован Лествичник (03.04.2022)

Жарко Ѓоргиевски:Недела на свети Јован Лествичник (03.04.2022)

Бог не ги тера со сила луѓето да го земат крстот, но ги повикува доброволно да Го следат Него. Не е лесно да се земе крстот на страдањето, но Он...

« »