Отецот: Што мислиш, Н., кој беше најголемиот Божји дар за тебе, на ова Рождество Христово?

Сестра Н: Најголем дар за мене е што го познав својот грев.

Отецот: Да, но, колку што ти е дадено, моментално. Негувај го тоа чувство на покајание затоа што лесно се губи.

Сестра Н: Добро... Размислував овие денови и за симнувањето на Христос во адот.

Отецот: Таа тема не е несоодветна за Рождеството, бидејќи јаслите во кои Христос е положен се прикажани на иконата како Неговиот иден гроб, а повоите со кои Христос е повиен се како повои погребни. И воопшто, кога Вечноста влегува во историјата, времето станува релативна категорија. Впрочем, целиот Негов Домострој на нашето спасение е страдање до истоштение. Почетокот го покажува веќе крајот. Во пештера роден, во пештера погребен. Синот човечки нема каде глава да потслони.

Сестра Н: Размислував за симнувањето на Христос во адот и како го извлекува Адам од таму, држејќи го за рака. На тој начин го гледам и моето спасение. Како Негова милост, а не како моја добродетел и заслуга.

Отецот: Се обиде ли да го симнеш својот ум во срцето овие денови?

Сестра Н: Да.

Отецот: Симнувањето на умот во срцето, на почетокот, е како едно salto mortale. Умот влегува во еден, за него, непознат простор, темен, нејасен, несигурен, одбоен, а има вера дека токму таму може да Го најде Царот и Царството Небесно. Но, не веднаш Го наоѓа, и душата страда заради тоа, збунета е. Единствено чувство што ни е потребно и кое може да ни помогне во тој подвиг е покајанието, но и тоа го нема секогаш. Треба да се принудиме на покајание и плач, и тие не доаѓаат, конечно, сами од себе. Треба да стоиме на молитва, да правиме метании. Никогаш да не ја почнуваме молитвата седејќи. Треба да стоиме на молитва обидувајќи се да го држиме умот внатре во срцето сè додека не се измориме физички. Потоа може да седнеме и да ја продолжиме молитвата на ист начин, трудејќи се да го држиме умот внатре во срцето.

Сестра Н: Се молам во срцето, и овие денови чувствувам една таква топлина и болка заради која не можам понатаму да продолжам. Што да правам?

Отецот: Собери го својот ум во Христовото име, во Него Самиот, продолжи со молитвата внатре во срцето и ќе видиш дека сè ќе се среди, дека болката што пречи ќе се смени во болка што привлекува. Не треба да обрнуваме внимание на последиците од молитвата, на топлината или болката, тоа може да ни ја попречи молитвата и на подолг период. Во молитвата единствено важен ни е Христос.

Сестра Х: Отец, што е тоа место на срцето, а што отворање на срцето? Дали се тоа две различни појави?

Отецот: Случувањето кога благодатта за прв пат на таков начин се пројавува во срцето, го нарекуваме отворање на срцето, а местото каде што благодатта Божја се пројавува, се нарекува место на срцето. Една и иста благодат, енергија Божја, го дејствува тоа случување: и отворањето на срцето и држењето на местото на срцето активно.

Сестра Х: Рождеството го доживеав како радост. Ме погодија зборовите од твојата беседа вечерта тој ден: „Ако кажеме дека нешто во духовниот живот не можаме, дека заповедите Христови се тешки и дека не можеме да ги исполниме, ние хулиме на жртвата Христова“.

Отецот: Да, токму затоа Синот Божји стана син човечки, токму затоа Богочовекот Христос пострада за ние да имаме сила, за да можеме, а не да не можеме. Нас ни останува само изборот – сакаме или не сакаме. А со тоа ни останува и одговорноста за нашата слободно изразена волја. Потоа не можеме да се самооправдуваме за својот погрешен избор.

Сестра Х: Да, отец, некаде прочитав дека самооправдувањето е продолжување на гревот на Адам во рајот: „Жената која Ти ми ја даде, ме излажа“.

Отецот: Да Му речеше Адам „прости“ на Господ, немаше да се случи истерувањето од рајот, но тој го избра патот на самооправдувањето, патот на суетата и самољубието, а за таков „духовен“ развој нема место во рајот, каде што сè беше вечно, и тој требаше да биде прекинат. Подвигот беше потребен и во рајот.

Сестра Х: Прочитав кај старец Софрониј: „Јас не би можел во делото на љубовта да се чувствувам слободен, кога да се љуби би значело само наслада. Кога сум распнат, тогаш имам смелост на Отецот да Му кажам: ‘Јас Те сакам’ – и срцето знае дека таа љубов е вистинска и света. Тоа за мене значи дека нема „не можам“. Мора да го живееме распнувањето ако сакаме да имаме љубов. Само тогаш ќе Му кажеме на Господ дека Го сакаме“.

Отецот: Дали проба да влезеш во своето срце, во пештерата на Христос? Целиот Христов живот е содржина на животот на нашето срце. И таа благодат на учество во секој момент од Христовиот живот, која сите ја добиваме на Литургијата собрани околу нашиот Епископ, но само ако учествуваме во Светите Тајни – се разбира, е истата благодат која се пројавува и во нашето срце. Затоа тие денови се посебни. Ако ги испуштиме, треба да го чекаме дури Велигден. Тие се специјални денови каде што можеме да добиеме молитвен пристап до срцето. Посебно Христовите и Богородичните празници. Посебно Воскресение и Успение. Тоа се слични празници, и едната и иста благодат на Воскресението. Христос со ништо не ја ускратува Својата Мајка Богородица, од тоа што Он го има.

Отецот: А ти, сестра М., се обиде ли да го симнеш својот ум во срцето овие денови?

Сестра М: Не знам како да кажам, отец, како да се фрлив во темнината на срцето.

Отецот: Како се фрли во срцето, како твој слободен двиг или нешто те привлече?

Сестра М: Сама.

Отецот: Колку време траеше тоа?

Сестра М: 20 минути, чувствував топлина, се сконцентрирав. Топлина и темнина.

Отецот: Тоа беше точно во срцето или тука некаде?

Сестра М: Не ми беше сосема јасно.

Отецот: Се молеше во ќелијата?

Сестра М: Да.

Отецот: Со која молитва?

Сестра М: ‘Господи Исусе Христе, помилуј ме’. Како се чувствува тоа место (на срцето), отец?

Отецот: Тоа го знае само оној што го вкусил. Дали пробуваш секој ден да влезеш во срцето?

Сеста М: Да. Се сетив дека на крајот ми остана болката во срцето и некоја нејаснотија. И сега ме боли. Се молам во тоа место. Овие денови забележав дека веднаш штом почнам така да се молам, повнимателно, ми течат солзи без да се принудам на тоа. Ти кога зборуваше за скок во празно, беше како да објаснуваш што ми се случи мене. Малку сум збунета. Моли се за мене. Прости ми.

Сестра С: Отец, дали може во таква состојба, каква што е зависта, повреденоста, жалоста или слично, кога срцето доживува болка, да ја искористиме таа болка на срцето за да го најдеме местото на срцето?

Отецот: Да, можеме, само со молитва на покајание. Сè друго е прелест. И не го заборавајте послушанието, деца, тоа е суштина на Богочовековиот Христов подвиг. А нели сме според ликот Негов создадени? Нели на Неговото совршенство сакаме да се вподобиме? Нели не сакаме ние да живееме, туку Богочовекот Исус Христос во нас?

(иницијалите на сестрите се измислени)