Во издани на Скенпоинт, а со донаторскиот  труд на г-дин Илија Илоски излезе од печат  монографијата:

„Св. Богородица Пречиста - Ќелија“

СОДРЖИНА

 ПРЕДГОВОР 6
Академик Цветан Грозданов
ВЕЛМЕЈ 14
Митре Велјаноски
ЖИТИЕ НА ПРЕСВЕТА БОГОРОДИЦА     30
Избор на отец Стефан Санџакоски
ЦРКВАТА СВЕТА БОГОРОДИЦА
ПРЕЧИСТА-ЌЕЛИЈА
КАКО КУЛТУРНО НАСЛЕДСТВО 46
Викторија Поповска - Коробар
ЗА ИКОНОСТАСОТ 116
Милан П. Ракочевиќ
ПРИЛОЗИ 123
ПОГОВОР  191

ПРЕДГОВОР

Регионот на Дебарца е исклучително богат со споменици, со фрескоживописот и иконописот, претежно од XV до крајот на XIX и почетокот на XX век. Меѓутоа, Дебарца во целост веќе со децении живее во сенка на градот Охрид во секој поглед, па и во доменот на културно-историското наследство. Крајот што даде исклучителен придонес кон револуционерната борба на македонскиот народ во сите времиња, остануваше заборавен и покрај неговите природни ресурси, исклучителниот пејзаж и културното наследство.

Веќе неколку години нашата јавност е пријатно изненадена од благородниот гест на Илија Илоски да и посвети внимание на црквата Св. Богородица Пречиста, од народот нарекувана Ќелија, во неговото родно село Велмеј, храм богат со фрескоживопис, којшто, за жал, повеќе години беше запуштен. Воден од своите духовни пориви, овој угледен општественик стори многу напори да ја ревитализира целата околина на црквата, со интерес да и се врати и нејзиниот внатрешен изглед. Извонредно образован, со многу чувство за културен подем, донаторот Илија Илоски пројави желба црквата Св. Богородица да добие и монографија за нејзината културно-историска и ликовна вредност. Тој и се обрати на д-р Викторија Поповска-Коробар, истакнат историчар на уметноста, автор на референтни книги за нашата стара уметност, да напише монографски текст за оваа значајна црква од Велмеј, која до денес е, речиси, непозната. Сега ние ја имаме пред себе оваа драгоцена книга, пишувана со професионално достоинство, со долгогодишно искуство што уште повеќе ќе го подигне угледот на авторот, на донаторот, но и на ова богато, старо село (неговата црква посветена на Св. Никола потекнува од XIII век). Д-р Викторија Поповска Коробар, одличен познавач на уметноста од XV - XVIII век и со оваа книга манифестира високи истражувачки квалитети, ги воочи особеностите на живописот и го согледа местото во движењата на македонската уметност од доцниот среден век во целина и посебно, за црквата Св. Богородица Пречиста да ја датира во последната четвртина на XVI век. Публикацијата е комплементарна со архитектонските цртежи, шеми, калкови и богат илустративен материјал што се во целост објавени во книгата.
Се надеваме дека во претстојниот период клучните објекти на нашата стара умет-ност од Горна, Средна и Долна Дебарца ќе добијат сродни публикации од нашите истражувачи, без притоа да заборавиме дека некои од храмовите, како што се на пример, Св. Ѓорѓија во с. Годивје и Сите Светци во манастирот Лешани, беа предмет на проучување од академик Гојко Суботиќ. Без тој придонес и напор не ќе можеме да ја согледаме уметничката историја на овој охридски регион и неговата епархија.
Со првата монографија за една црква од Велмеј ги упатуваме своите честитки до г-н Илија Илоски.

Академик Цветан Грозданов

 ПОГОВОР

Со години во мене тлееше идејата да се напише оваа книга.
Со години се измачував како и со кого да го направам тоа.
На моменти помислував дека тоа е лесно, затоа што треба да се пишува за Богоизбраната Родителка, во чија чест и слава е изградена црквата, а на моменти дека е рамно на подвиг, бидејќи постојат скудни извори за самата црква. Но воден и охрабрен од мислата на св. Тихон Задонски дека Бог не ни дава искушение поголемо од нашите сили, собрав храброст да пристапам кон остварување на мојата желба.
На патот на тоа искушение бев поддржуван со драгоцени совети од отец Стефан Санџакоски и уважениот академик Цветан Грозданов, а целиот проект беше благословен и од митрополитот Тимотеј .
По подолг период, со Божја промисла, на истиов проект се собраа моите драги пријатели кои со несебична љубов и пожртвуваност се вградија во страниците на оваа книга. Затоа искрено им благодарам на Викторија, Љубица, Митко, Минас, Митре, Владо, Александар и издавачот Скенпоинт.
Не смеам да го заборавам себевложувањето на Мишо Милојевиќ во конзервацијата на црквата, на Милан во изработката на иконостасот и на Викторија Поп Стефанија во партерното уредување.
Секако, охрабрувањата и радоста на моето семејство, мајка ми Велјанка, татко ми Стојан, Славица, Ивана и Сања ми значеше најмногу.
Нека ми биде простено што многумина не спомнав по име за нивната добрина.
Отворена благодарност упатувам на Богоугодните соселани од моето Велмеј на кои воедно им ја подарувам оваа книга.
Сите горе споменати и неспоменати, загледани кон светата икона на Пречистата Мајка со радост се поклонуваме извикувајќи : АЛИЛУЈА.
 
Илија Илоски

 ЗА ИКОНОСТАСОТ во монографијата„Св. Богородица Пречиста - Ќелија“

Посети: {moshits}