„Кога би го знаела дарот Божји и Кој Е Оној што ти вели: ‘Дај Ми да пијам’ – ти самата би побарала од Него и Он би ти дал вода жива... Секој што пие од оваа вода (обичната, природната), пак ќе ожедни. А кој пие од водата што ќе му ја дадам Јас, нема никогаш да ожедни. Таа во него ќе стане извор на вода што ќе тече во живот вечен“ (Јован 4, 10; 13-14).

Водата што Богочовекот Христос ни ја дава, и која имајќи ја никогаш нема да ожедниме, е благодатта на Светиот Дух во нашето срце. Оваа благодат во нас може да стане и извор на благодат која нè води во живот вечен доколку го очистиме и го отвориме нашето срце. Нашето срце е местото од коешто извира благодатта, изворот. Отворот на местото најнапред треба доволно да се очисти од нечистотијата на страстите, од наслагите на гревот и од присуството на демонот, за да протече благодатта. Потекувањето на благодатта, односно добивањето и пронаоѓањето на вода жива, пројавено како умносрдечна молитва, е дар Божји – водата што ќе му ја дадам Јас. Потоа не ни треба духовен раководител, благодатта сама ќе нè води – вода што ќе тече во живот вечен. Потекувањето или пројавувањето на благодатта е сведоштво дека не сме повеќе наемници, туку деца на Отецот наш небесен. Сведоштво дека лично сме го усвоиле дарот Божји и дека постоиме како личности. Сведоштво дека сме усвоени од Отецот и дека настапуваме во силата на личност.

Господи, дај ми таква вода за да не ожеднувам, ниту да идам овде за полнење! (Јован 4, 15).

Затоа „иде време и дошло веќе, кога вистинските поклоници ќе Му се поклонуваат на Отецот во дух и во вистина, зaшто Отецот сака такви да бидат оние кои Му се поклонуваат. Бог е Дух, и оние што Му се поклонуваат треба да се поклонуваат во дух и во вистина“ (Јован 4, 23-24).

Вистинските поклоници ќе Му се поклонуваат на Отецот во благодатта на Светиот Дух и во исповедање на вистинска вера. Поклонувањето во дух и во вистина е едно и исто поклонување, едно и исто дејство, една и иста благодат. И се случува на едно и исто место – во срцето, пред сè. 

Благодатта на Светиот Дух Господ од часот на нашето крштевање се наоѓа внатре во нашето срце. Но, не е доволно само да сме крстени во Црквата за да Му се поклонуваме на Бог во дух и во вистина, туку неопходно е и да ја активираме и актуелизираме благодатта на светото Крштение. Кој сака да дознае што значи ова, односно, кој сака да го открие изворот на вода жива која тече во живот вечен, нека влезе во апсолутно или целосрдечно послушание на Христовите заповеди, односно на Црквата, односно на светото Предание, односно на својот духовен отец. Тоа за нас, и ништо друго, значат зборовите: „Јас имам храна за јадење што вие не ја знаете... Мојата храна е да ја исполнувам волјата на Оној Кој Ме пратил и да го извршувам Неговото дело“ (Јован 4, 32; 34).

Светите Отци понекогаш со терминот ‘дух’ го именуваат умот. Во библиско-антрополошка смисла, поклонувањето во дух и во вистина значи поклонување со исцелен ум. Исцелен ум има човек кој енергијата на својот ум ја соединил со суштината на својот ум, која се наоѓа во неговото срце. Бидејќи ова соединување е дејство на благодатта Божја и молитвено-аскетски се случува внатре во неа, исцелен ум во одредена смисла е исто што и просветлен ум. Доколку ова соединување е постојано благодатно, а не времено аскетско, тогаш исцелен ум е исто што и обожен ум. Обожениот ум е ум од Духот воведен во сета вистина (види Јован 16, 13). Само за оној којшто има исцелен, обожен ум, можеме да говориме дека е целомудрен и девствен, во една човечка димензија на овие поими.  

Реков дека и исповедањето на вистинска вера е плод на благодатта. Исповедањето на вистинска вера има и свој теоретски, догматски и свој практичен, подвижнички дел. Неопходно е да веруваме и да исповедаме вистинска, православна вера и неопходно е да живееме согласно правилото на верата – начинот на својот живот и подвиг да го восогласиме со нивото на нашата духовна возраст. И обратно, зашто е една и иста благодат, животот и подвигот согласно правилото на верата водат кон познание на Бог и исповедање на вистинска вера, кон опит и доживување на Бог преточени во православно формулирање и исповедање на догмите, кон не толку вера колку знаење. „Сега веќе не веруваме од твоето (или нечие) кажување, оти сами чувме и знаеме (лично од Него) дека е Он Спасителот на светот, Христос“ (Јован 4, 42) – ѝ велат луѓето од селото на жената Самарјанка. А старец Софрониј вели: Познанието на Бог извира од животот во Бог, кој се раѓа во внатрешноста на срцето (Старец Софрониј, „За Духот и животот“, стр. 62).

Во практичниот, подвижничкиот дел спаѓа и вистинската вера во смисла на доверба во Бог. Бог најпрвин ја потврди Својата доверба во нас со тоа што ни ја дарува Својата љубов; ни дарува постоење, живот и словесност; ни го дарува целиот Свој Домострој на нашето спасение и Самиот Себе; ни ја дарува православната Вера; ни ја дарува Православната Црква; ни го дарува покајанието и, можам да кажам, бесконечното простување на гревовите. Бог прв нас нè возљуби... (види 1.Јов. 4, 10). На нас е редот.  

И знаеме дека на нас е редот, но дали знаеме како и од каде да почнеме? Дали ќе се одлучиме веќе еднаш сериозно и истрајно да ја употребиме нашата волја за наше покајание? Верувам дека како голема утеха и голема надеж може да ни послужи дијалогот на Богочовекот Христос со жената Самарјанка – жена блудница, жена со искривена вера, жена чија состојба е во сè слична со состојбата на нашата душа: „Право кажа дека немаш маж, зашто петмина мажи си имала и овој што го имаш сега, не ти е маж. Право рече“ (Јован 4, 17-18). Голема утеха и голема надеж е фактот дека Господ Исус Христос на секого му дава можност за покајание и лична средба и заедница со Него. Да почнеме од себе. Ако се согласувате со мене, тогаш ајде најнапред да заплачеме или да се присилиме да заплачеме, зашто тоа е дарот на жива вода која води кон живот вечен соодветен за нивото од нашиот духовен развој во кое го ослободуваме нашето срце од заробеноста на страстите.

Господи, ми даде сува земја, дај ми и водни извори (Суд. 1, 15). 

Митрополит Струмички Наум

Посети: {moshits}