логоFacebookTwitterYouTubeeMail

 

Скопската калдрма е скапоцен бисер изваден од пазувите на Водно, кој е трајно останат во спомените на жителите на Скопје. Не може ништо да се напише или да се зборува за автентичноста на градот на Вардар, за неговите маала, плоштади и улици, без да се спомене калдрмата. Од некогашната калдрма секој камен е бисер што блеска и им дава топлина на нашите сеќавања. Се разбира, заедно со коцката. Замислете го градот во лето – во босоногото детство требаше да се поминат повеќе улици со калдрма или со коцка, кои ги гореа стапалата, заедно со жешката, жолта прав врз светнатиот и мазен камен. Така најчесто се стигнуваше до плажите, објавува Нова Македонија.

По земјотресот калдрмата не исчезна сосема, како што целосно не исчезнаа сите маала. Мали улици и оази од калдрмата дури и денес постојат во Маџир Маало, Ново Маало, но и во некои од другите маала. Ако минувате низ Кисела Вода, кај месноста Припор, тогаш свртете кон храмот „Св. Ѓорѓи“. На делот од Водно, над црквата, до неодамна се забележуваа необични траги. Тие траги, во вид на прави линии, се спуштаа од планината, кон подножјето. Тоа беа траги од некогашните шини по кои се движеле вагонетките од каменоломот. За какви вагонетки и за какви шини станувало збор?


 


Вагонетките со кој бил спуштан каменото во подножјето на Водно

Секој камен од калдрмата е скапоцен бисер изваден од пазувите на Водно. Во дваесеттите години од минатиот век, Скопје доживува голема трансформација во инфраструктурата, особено во изгледот на улиците. По Балканските и по Првата светска војна, се заменува дотраената турска калдрма, а се става нова коцка на плоштадот и на главните улици. Скопје добива нов, модерен лик. Се калдрмисуваат и дел од улиците во Буњаковец и во Дебар Маало. Помалку е познато дека обработениот камен и коцката од каменоломот, со специјални мали вагони и локомотива се транспортирале низ Скопје. Шините биле расклопувани и поместувани по потреба, а според сведоштвата што сум ги забележал од повозрасните, превезуваниот камен низ градот стигнувал дури и до подалечните маала. Првата, и главна станица каде што се складирале камењата, најпрвин била месноста Чешма, а потоа на просторот на паркчето во центарот, денес познато како парк Жена-борец.


Машините со кои е обработувана коцката и каменот за калдрмата

Сите овие обновувања направени се благодарејќи на каменоломот и на рудникот во Кисела Вода, кој се наоѓал во делот од Водно, над црквата „Св. Ѓорѓи“, во Кисела Вода. Тој каменолом, по иницијатива од тогашната скопска општина и нејзиниот претседател, свечено бил отворен на 13 август 1923 година. Подготовките за неговото отворање почнале порано, во април 1922 год. На почетокот на август наредната година сите технички работи биле завршени. Покрај механизмот за вагонетките со кои каменот се спуштал (наречен бремзберг), постоеле и канцеларии, ложилница, две дробилици за каменот и друга техничка опрема. На ридот, рудникот имал две главни окна, наречени Шевајц и Карпузица, а имало и други помали отвори.
Бремзбергот можел да спушта до подножјето од 80 до 100 вагонетки дневно, бидејќи Скопје во тоа време имало голема потреба од обнова на улиците. Како службеници во каменоломот работеле и руски емигранти, како стручен кадар, и тие со семејствата биле населени во Кисела Вода. Нивни потомци и денес живеат на тој крај од Скопје. Неодамна открив ретки фотографии, кои се многу вешто направени, а на кои се гледаат дел од каменоломот и од неговите раководители. Каменот од подножјето се товарел во вагони што формирале композиција што ја влечела мала локомотива со колосек 0,60, но треба да се посочи и на фактот дека пред тоа, вагоните низ градот се движеле по шини со коњска влеча. Некои од вагоните на ова вовче, кои биле со коњска влеча, ги користеле и службениците на рудникот од Кисела Вода, за рано наутро да појдат на работа. Вовчето од рудникот се користело и за излети на граѓаните за време на Ѓурѓовден.

И коцката од плоштадот потекнувала од Кисела Вода

Пред повеќе години, постарите скопјани ми раскажуваа дека со ова вовче и со малата локомотива, повремено можеле да се превезуваат и граѓаните, особено за празникот Ѓурѓовден. Тогаш цело Скопје се собирало на прослава кај црквичето „Св. Ѓорѓи“ во Кисела Вода. Тие прослави долго се паметеле. Традицијата да се оди на излет за Ѓурѓовден кај црквичето „Св. Ѓорѓи“ во Кисела Вода, сочувана е сѐ до денес.

Постарите жители што денес живеат тука, убаво се сеќаваат на времето кога стариот рудник бил активен. Тие велат дека и по војната каменот се спуштал во подножјето, до зградата во близината, која некогаш била затвор и полициска станица. Во каменоломот работеле и затвореници. Имало специјални мајстори што ја изработувале убавата коцка и таа со вагонетките била спуштана до просторот на зградата од затворот. Дел од каменот се носел и на другиот крај од подножјето на ридот, до денешниот мал плоштад во месноста Припор, каде што се наоѓале специјалните машини за обработка на материјалот. Се произведувале и полукоцки, како и кршен камен за посипување на улиците.

Превземено од Нова Македонија.

 

 

 



Поуки од Светите Отци

dobrotoljubie

Наука и Култура

Јуни 10, 2021
38.machenici1

До 2050 година во океаните ќе има повеќе пластика отколку риби

Луѓето годишно користат повеќе од 1 милијарда пластични кеси, фрлаат 13 милиони тони пластика во океаните, трошат 17 милиони барели за изработка на пластика (еден барел има околу 159 литри) и убиваат повеќе од 100.000 животни со користење на…
Мај 17, 2021
38.machenici1

Елвира, наставничката која се покажа како штит...

Игнатијева на својот профил на Инстаграм обично објавуваше мотивациони пораки врз свои лични фотографии уживајќи во прошетки и ноќни излегувања. „Не е толку тешко да си го направиш животот среќен“, напиша таа на 1-ви февруари. Треба само да престанеш да…

Збирка раскази „Фауст го трча плебејскиот круг“ (Faustus Runs the Plebeian Circle)-Стефан Марковски

Апр 07, 2021 Литература 233
Aleksandar.N.sv.Haralampij
Збирката раскази по промотивна цена е дистрибуирана и на повеќе книжевни платформи, како…

Книгата може да им помогне на децата да си го изградат идентитетот

Апр 04, 2021 Литература 319
Aleksandar.N.sv.Haralampij
Секоја генерација на деца има свои проблеми и затоа треба авторите да ги следат денешните…

Соопштени европските награди за драмски превод за 2021 година, меѓу нив три на македонски јазик

Мар 22, 2021 Литература 290
Aleksandar.N.sv.Martinijan6
Исто така, меѓу најдобрите од два други јазични комитета се најдоа и преводите на две…

Беседи

Митрополит Струмички Наум: Недела на Светите отци на Првиот Вселенски собор (12.06.2021)

Митрополит Струмички Наум: Недела на Светите отци на Првиот Вселенски собор (12.06.2021)

Да разбереш, односно да сфатиш – во духовно православна смисла, го означува просветлувањето на умот – со дарот на умно-срдечната молитва. Оти, какво е тоа сфаќање и разбирање без просветленост...

БEСEДА  за двoјната сила на тајната брак

БEСEДА за двoјната сила на тајната брак

Гoлeма e тајната вo тoа штo чoвeкoта гo oстава свoјoт таткo и свoјата мајка и сe прилeпува кoн свoјата жeна. Самиoт апoстoл, кoј сe вoзвишил дo трeтoтo нeбo и видeл...

Епископ Партениј, Игумен Бигорски: Христовото Вознесение – издигнување и обожение на човечката природа

Епископ Партениј, Игумен Бигорски: Христовото Вознесение – издигнување и обожение на човечката природа

Фактот за Неговото Воскресение, Вознесението и испраќањето на Светиот Дух врз Апостолите е потврден и потпишан со крвта, телесна и духовна, на безбројните Маченици. Сите тие не умреле за некаков...

 протоереј Златко Ангелески - ВОЗНЕСЕНИЕ ХРИСТОВО - СПАСОВДЕН

протоереј Златко Ангелески - ВОЗНЕСЕНИЕ ХРИСТОВО - СПАСОВДЕН

За разлика од Воскресението, Христовото Вознесение многумина го виделе, кога тоа се случило. Така било, зашто верата кај многумина веќе созреала за ова божествено созерцание. А така било и заради...

Старец Георгиј Капсанис - ЗНАЧЕЊЕТО НА БОЛКАТА ВО НАШИОТ ЖИВОТ

Старец Георгиј Капсанис - ЗНАЧЕЊЕТО НА БОЛКАТА ВО НАШИОТ ЖИВОТ

Во оваа нова состојба се чини дека смртта и болката имаат позитивно значење, како другата кожна облека со која Бог ги облекол Адам и Ева кога го напуштиле рајот за...

Ереј Игор Острески: Слепиот

Ереј Игор Острески: Слепиот

Зборувајќи за растот на верата во Бога во човековата душа и за нејзиното значење во животот на луѓето, нашиот Спасител вели: „Ако имате вера колку синапово зрно, ќе и речете...

Митрополит Струмички Наум: Недела на Самарјанката (29.05.2021)

Митрополит Струмички Наум: Недела на Самарјанката (29.05.2021)

Благодатта на Светиот Дух Господ, од часот на нашето Крштение се наоѓа внатре во нашето срце. Но, не е доволно само да сме крстени во Црквата, па да се подразбира...

Митрополит Европски Пимен: На Св. Кирил Солунски - Во Рим 24.05.2021г.

Митрополит Европски Пимен: На Св. Кирил Солунски - Во Рим 24.05.2021г.

Зашто, преку тебе го научивме словото за Христа Бога. Зашто, големо е делото твое да покажеш дека нема избрани јазици за проповед на Големината Негова, туку дека најдобар јазик за...

 Митрополит Струмички Наум: Неделата на раслабениот (22.05.2021)

Митрополит Струмички Наум: Неделата на раслабениот (22.05.2021)

За симболиката на крајот на Новиот Завет ни говори Апостолот Павле: „во последните денови ќе настанат времиња тешки. Зашто луѓето ќе станат среброљупци, горди, хулители, неблагодарни, неправедни, непомирливи, клеветници, невоздржливи,...

« »