логоFacebook  Twitter  YouTube  eMail

cover-8

Кој или Што е Бог? Обично луѓето за Него говорат како за возвишено и вечно Битие, Кое постои на посовршен начин од светот, Совршено Суштество, богато со сите возвишени атрибути (најверојатно оттаму и потеклото на словенскиот збор „Бог“ – богат со сè). Философите го определуваат како Апсолут.

Многу луѓе веруваат во Бога, во тоа дека нешто постои, некаква сила (има Нешто…). Тоа е едноставно деизам. Но, да се верува во Бога, тоа сè уште не значи да се биде христијанин. Богот на Библијата, Богот на Христијанството е Бог на Откровението. Он не бил воочен како некоја безлична суштина, туку Самиот се открил на светот онаков како што Е, како Личност.

Христијаните веруваат во Бог Троица – Отец, Син и Свет Дух – тоа не се три бога, туку еден Бог во три Ипостаси, Личности. Тоа е единствениот случај кога 1=3 и 3=1. За разумот ова претставува апсурд и затоа оваа тајна се прима само со вера.

Постојат два начина или два пата во обидот да се објасни или постигне Божјата природа. Првиот е патот на определување што е Бог: Он е битие, Он е добар, праведен, Он е љубов. Тој пат во богословската наука се нарекува катафатика. Во нашето сфаќање на Бога, ние најчесто ги користиме овие катафатички поими, бидејќи тоа е полесно и подостапно за умот. Но, нарекувајќи Го Бога со некое име или својство, веднаш доаѓаме до заклучок дека Он го надминува секое име: Он не е само битие, туку го надминува секое битие, Он не е едноставно добар или праведен – во Својата љубов Он ја надминува секоја праведност и секоја добрина, Он е љубов – но Он е повозвишен од љубовта, Он е надљубов. На крајот доаѓаме до заклучок дека ништо не можеме да кажеме за Бога потврдно, што и да кажеме е непотполно, делумно и ограничено. Оттука природно преминуваме на другиот начин на говорење за Бога, кога објаснуваме што Он не е. Тоа е апофатика. Тоа е изразено во евхаристиската молитва која ја чита свештеникот за време на Достојно и праведно е (а ние, за жал, не ја слушаме): „Ти си Бог неискажлив, непоимлив, невидлив, недостижен…“ Бог не е нешто што можеме да го определиме. Значи, доаѓаме до конечен заклучок дека и двата начина на објаснување на Божјата природа не можат да Го доловат Бога во поимањето што е Он навистина.

Бог Е суштина и енергии. Неспознатлив во Неговата суштина, но спознатлив во Неговите енергии. Едниот пат (патот на негирањето, апофатиката) се однесува на Неговата суштина, која не можеме никако да ја спознаеме, додека другиот говори за Божјите енергии, за Неговиот однос кон светот, преку што ние, сепак, имаме некакво знаење за Него.

Бог е беспочетен, бесконечен, вечен, несоздаден, невидлив, неопислив, беспределен, непостижен, добар, праведен, Творец на сè, Семоќен, Седржител, Кој гледа сè, Промислител за сè, Владетел на сè. Ние како создадени битија не можеме да си ги претставиме овие нешта. За нас е природно сè да има почеток и крај, но Бог е беспочетен и тоа ни е тешко да го сфатиме. Но, како што за нас се природни минливите категории, за Бога се природни беспочетноста и бесконечноста, Он е над времето и просторот, Он живее во Вечност, за Него нема минато, сегашност или иднина, Он живее во вечен презент; Божјата перспектива ја гледа историјата како еден миг, како што се вели во псалмот: за Него илјада години се како еден ден и еден ден како илјада години.

Во историјата на човештвото се забележува постепеност во откривањето на вистината за Бога и Кој е Он навистина. Во древноста кога царувал политеизмот (верувањето во многу богови), најпрво преку еден избран народ, Евреите, се открива вистината за постоење на само еден Бог, Творец на сè (монотеизмот). Целата старозаветна еврејска религија практично претставувала подготовка за совршеното Откровение за Бога преку очекуваниот Месија, Христос. Со Христа конечно се објавува Вистината за Бога како Единствен во Три Личности. Кога се крштева Исус во реката Јордан, на почетокот од Својата мисија, се слуша гласот на Отецот, Синот се крштева од Јован, а Светиот Дух слегува во вид на гулаб. Во историјата ова е првото објавување на Бог на Самиот Себеси како Троица. Тоа е, всушност, она што го празнуваме на празникот Водици, кој заради тоа е наречен Богојавление.

Тајната на Пресвета Троица се открива дури со евангелската историја, со доаѓањето на Христос, но уште во Стариот завет се среќаваат некакви укажувања, навестувања за постоењето на повеќе Лица во Бога. Уште на првите страници од Библијата, при создавањето на човекот Бог се советува со некого: „Ајде да создадеме човек според Нашиот образ и подобие“ (1Мојс 1,27). Христијанските толкувачи во ова отсекогаш гледале советување меѓу Лицата на Троица. Потоа, при падот на човекот Бог пак вели: „Ете, Адам стана како еден од Нас и знае што е добро и зло“ (1Мојс 3,22). Како и при градењето на Вавилонската кула: „Ајде да слегнеме и да им ги смешаме јазиците нивни, па да не се разбираат еден со друг“ (1Мојс 11,7).

avraam
avraam

Една епизода од историјата на патријархот Авраам, во христијанската традиција се гледа како старозаветно символично објавување на троичното Божество. Имено, во еден случај кај Авраам доаѓаат тројца патници (види 1Мојс 18); тој среќава тројца, а се обраќа како кон еден: „Господи…“.

Пророк Исаија опишува една своја визија на Бога, околу Кого стоеле серафими и повикувале: „Свет, свет, свет е Господ Саваот“. Господ рекол: „Кого да испратам? И кој ќе отиде за Нас?“ Пророкот одговорил: „Еве, прати ме мене“ (Ис 6). Повторно еднаквост меѓу „Мене“ и „Нас“, но исто така тука е и трикратното „Свет, Свет, Свет…“. Има и многу други укажувања во Стариот завет, кои во Христијанството се доживуваат како старозаветни пророчки укажувања за тајната на Пресвета Троица, која конечно ќе биде откриена со Новиот завет.

(продолжува)

Г.Г.

Извор: Мистагогиа



Поуки од Светите Отци

dobrotoljubie

Духовност

Септември 03, 2021
Default Image

Беседа за Успение на Пресвета Богородица oд Викарниот Епископ Јаков Стобиски

Беседа за Успение на Пресвета Богородица изречена од Викарниот Епископ Јаков Стобиски во манастирот Успение на Пресвета Богородица - Берово
Февруари 23, 2020
ih3387

Свети свештеномаченик Харалампиј

Секој човек со своето раѓање добива лично име по кое го препознаваат во текот на целиот живот. Името е наша сопствена карактеристика, но малкумина го знаат вистинското потекло на своето име и неговото вистинско значење. Секое православно име има своја суштина…

Живот во служба на Бога и на луѓето

Јан 29, 2020 Беседи 3204
3.angeli.so.truba
Неговите слова зрачат со силна нагласеност на светиклиментовиот образец и претставуваат…

Почитување на Пресветата Мајка Божја

Дек 09, 2019 Полезно и Потребно 3048
7.Vselenski.sobor
Таа е заштитничка и покров на христијанскиот род. Како Мајка на Синот Божји, таа има…

Свети Антониј Велики: Кој е ѓаволот и кога напаѓа...?

А кога ќе се всели Божјиот Дух, Он ги успокојува, им дава да го вкусуваат спокојот во…

Беседи

Отец Александар Шмеман: Воздвижение на Чесниот Крст

Отец Александар Шмеман: Воздвижение на Чесниот Крст

Тоа бил празникот на христијанското царство, кое се родило под закрилата на Крстот, во денот кога царот Константин го видел Крстот над кој пишувало:: „Со ова ќе победиш…” Тоа е...

Митрополит Струмички Наум: Воздвижение на Чесниот Крст (26.09.2022)

Митрополит Струмички Наум: Воздвижение на Чесниот Крст (26.09.2022)

Ако некое страдање (Крст) ни предизвикува очај наместо радост, тоа е знак дека треба да го смениме нашиот однос со Бог, односно знак дека нашиот однос со Бог сигурно е...

Беседа на г. Дамаскин, Митрополит на Додимотихо, Орестиада и Суфли

Беседа на г. Дамаскин, Митрополит на Додимотихо, Орестиада и Суфли

Како што видовте на Светата литургија, на двата јазика, сите заедно ја служевме оваа литургија без да постои прекин или пречка. Познато ми е за да дојдеме до овој момент,...

Митрополит Струмички Наум - Напразно потрошено време

Митрополит Струмички Наум - Напразно потрошено време

Што правиме ние? Најчесто, не се трудиме доволно да ги извршуваме нашите дневни обврски во послушание, свесно и согласно Божјите заповеди – во слава Негова и за добро на ближните,...

арх. Андреј (Конанос) - Јас имам нешто добро, а тој- не!

арх. Андреј (Конанос) - Јас имам нешто добро, а тој- не!

Непријателот веќе не го попречува духовниот живот, но настојува да го оскверни, а потоа и да го уништи тоа што е стекнато на тој пат. Тој ти всадува славољубие и...

Митрополит Струмички Наум – Рождество на Пресвета Богородица (2022)

Митрополит Струмички Наум – Рождество на Пресвета Богородица (2022)

Освен ова благодатно проникнување, проземање, друг начин на постоење и спасение за нас, христијаните, е невозможен, и незамислив. Ние не сме етичко тело, ние сме Тело Христово – еден со...

Митрополит Софрониј - ПРОПОВЕД ЗА РОЖДЕСТВО НА ПРЕСВЕТА БОГОРОДИЦА

Митрополит Софрониј - ПРОПОВЕД ЗА РОЖДЕСТВО НА ПРЕСВЕТА БОГОРОДИЦА

Во Ветената земја - Палестина, дадена на израилскиот народ од Бога, во планините на Галилеја се наоѓа градот Назарет. Во тоа време тој бил толку непознат и малку важен, што...

Св. Фотиј Велики - За Рождеството на нашата Пресвета Дева Богородица

Св. Фотиј Велики - За Рождеството на нашата Пресвета Дева Богородица

Девата се раѓа од неплодна утроба, но дури и да била плодна, рождеството пак би било чудесно. О, големо чудо! Штом времето на сеење поминало, тогаш жетвата дошла; штом огнот...

Митрополит Струмички Наум: Компатибилност на човечкиот со демонскиот разум (Архива)

Митрополит Струмички Наум: Компатибилност на човечкиот со демонскиот разум (Архива)

 Знаењето на умот е љубовното познание на Бог (како просветленост или обоженост), додека, пак, знаењето на разумот – само по себе е познание на практичниот опит во овоземните науки и...

« »