логоFacebookTwitterYouTubeeMail

Очекувајќи го неочекуваното

Ин мемориам: Харолд Пинтер (1930-2008) или „пророкот на секојдневниот живот“

Мишел Павловски

Како да се почне зборувањето за Харолд Пинтер? Дали со фактот дека тој се смета (заедно со Семјуел Бекет) за најголемите британски драмски автори во втората половина на дваесеттиот век? Или да се спомене самосвојноста и отпорот кон британската или британско-американската политика во клучни, за неа моменти, како што е одбивањето да се служи војска во 1948, или дисонантноста на неговиот глас (заедно со уште неколку лево ориентирани интелектуалци) во 2003 во општиот хор на одобрување на британското учество во војната во Ирак? Или со добивањето на Нобеловата награда за литература во 2005 и со снимениот говор на лауреатот, снимка која поради својата провокативност беше една од најбараните во тоа време на глобалната Мрежа?

Веројатно треба да се почне токму со Нобеловата награда.

Беседата по повод добивањето на наградата на Шведската кралска академија во 2005 година, Харолд Пинтер ја почнува со својата изјава од 1958: „Нема цврста разлика меѓу реалното и имагинарното, исто како што нема цврста разлика меѓу вистината и невистината. Нештата не се секогаш вистинити или невистинити, тие можат да бидат вистинити и невистинити.“

Колку е тоа точно кога станува збор за самиот Пинтер. Релативизирањето на она што го примаме како вистина или невистина, како добро или како зло, како родољубие или предавство многу јасно паѓа во очи имено на примерот со англискиот нобеловец.

Реномираниот лондонски Гардијан во 2001 на два пати ќе дискутира со политичките ставови на Пинтер по повод Балканот и судењето на Милошевиќ во Хаг и околу авионските напади во Њујорк. При тоа, во рамките на британската херметичност, во насловот на еден од текстовите, на Пинтер му беше речено. „Не можеш да ги имаш двете, Харолде!“ (Или, во послободен превод: Не можеш да седиш на два стола, Харолде!) Во август-септември 2001 во Гардијан се разви полемика меѓу Пинтер и Редакцијата за тоа кој што рекол, но... дали писателот бил или не бил точно цитиран не е ни толку битно. Битно е што оваа случка ни открива една од карактеристичните црти на профилот на Харолд Пинтер: способноста да се биде дисонантен, способноста (па дури и: храброста!) да се оди наспроти генералната линија, да се каже своето... Воопшто, да се заземе позиција наспроти.

Ваквиот, наспроти-став продолжува и по прашањето за војната во Ирак, или со посетата на сандинистичка Никарагва во 1988 година, или со поддршката на Курдите во Турција, или со поддршката на Вацлав Хавел, во време кога идниот чешки претседател беше дисидент...

Кога ќе се спои оваа и ваква политичка активност со творештвото на Пинтер, јасно е зошто тој е наречен „пророк на секојдневниот живот.“

Релативизирањето на вистината која моќните, или оние што одлучуваат ја сметаат за вистина, рушењето на суптилната граница меѓу реалното и имагинарното Пинтер го спроведува и во пишувањето. Неговите драми ја проблематизираат реалноста, исто онолку колку што ја проблематизираат и еднозначноста на разбирањето. Имено, како што авторот, во својата политичка активност, не може и не сака да ја прифати даденоста на ставовиве изградени од позиција на моќ, драматиката на Пинтер не се подава под една, конкретна и точна даденост на толкувањето. Или како што ќе забележи Мајкл Билингтон, еден од најавторитетните и најсериозните истражувачи на Пинтер - „Пинтеровото пишување е патување во непознато, тој никогаш не знаеше каде ќе го одведе драмата“. И уште: „Ние денес живееме во време во кое драмите често имаат една порака, Драмите на Пинтер немаат порака.“ Уште повеќе, драмите на Пинтер се структура која во себе ја носи можноста гледачот сам да ја одбере пораката, сам да ја определи границата меѓу вистината и невистината, меѓу реалноста и имагинарното. Тоа, всушност, за Пинтер беше вистинската демократија и реалната демократичност: правото на избор, колку и тој избор да е во спротивност, наспроти владејачките норми, па дури и наспроти желбите и пораките на авторот.

Конечно, добра карактеризација на творештвото на Пинтер е речена во предговорот кон многубројните негови изданија: „Суштина на неговата појава е дека вие, гледајќи ги неговите драми, го очекувате неочекуваното.“

Се разбира, Харолд Пинтер останува во светското културно наследство пред се и над се заради своите драми, заради енергијата на сценската игра која тие ја содржат, енергија која не секој и не секогаш може да ја спознае.

Утрински весник



Видео содржини

Поуки од Светите Отци

dobrotoljubie

Наука и Култура

Мај 10, 2020
3.angeli.so.truba

Емануел Рембер: Читањето е убава мрзеливост и вистински лек

-Чудно е тоа што изолацијата ја доживувам како миг во кој сè е замрзнато. Секако дека сè уште пишувам дневник. Но, во суштина малку пишувам. По неколку реченици на врвот од изолацијата. Ме обзема некое нерасположение. Оваа нова состојба ме води кон некоја…
Април 29, 2020
3.angeli.so.truba

„Ако има волја има и начин“ – Џорџ Бернард Шо

Бидете секогаш чисти. Бидејќи вие сте прозорот низ кој го гледате светот. Демократијата е процес кој ни гарантира дека никој нема да владее подобро од тоа што заслужуваме. Кога човек сака да убие тигар, тоа се нарекува спорт. Кога тигар сака да убие човек,…

Вангел Наумовски уметник кого Салвадор Дали го нарече „сликар од бајките“

Апр 06, 2020 Ликовна уметност 449
3.angeli.so.truba
Со името на охридскиот сликар Вангел Наумовски (22. 3. 1924, Охрид – 13. 6.2006, Охрид),…

Мала Историја на Христијанството и на Светот

Јан 12, 2020 Друго од култура 948
Mudreci.pustina1
Св Јован Крстител е дете на Првосвештеникот Захарије и Елисавета. Захарие веднаш беше…

Скопје и Истанбул се среќаваат во јазикот, литературата, историјата

Ное 24, 2019 Литература 1173
7.Vselenski.sobor
– Градовите ја имаат функцијата на поврзување луѓе, вери и народи, како и нивните…

Беседи

Митрополит Европски Пимен: "Од ближниот ни доаѓа и животот и смртта.“, Плаошник (09.08.2020)

Митрополит Европски Пимен: "Од ближниот ни доаѓа и животот и смртта.“, Плаошник (09.08.2020)

Ако го избереме животот треба да се трудиме да бидеме семилостиви кон сите и кон сé. Семилостиви како оној кој го носел тоа име, како светиот Пантелејмон. Човекот кој ги...

Митрополит Струмички Наум: Ниту популизам, ниту индиферентност; туку пастирска грижа (08.08.2020)

Митрополит Струмички Наум: Ниту популизам, ниту индиферентност; туку пастирска грижа (08.08.2020)

Тоа, секако, зависи и од односот на луѓето кон Него: прво, Неговите ученици се во однос на послушание кон Него – тие се отворени кон Него и подготвени да прифатат...

БEСEДА  за лажнитe учитeли

БEСEДА за лажнитe учитeли

Чoвeкoт на oвoј свeт e вo вoјна. Бoрбата e нeпрeстајна, а нeпријатeлитe сe мнoгубрoјни. Пoмeѓу најoпаснитe нeпријатeли спаѓаат лажнитe учитeли. Самo акo чoвeчкиoт ум e впeрeн вo Бoга, чoвeкoт ќe...

Митрополит Струмички Наум: Екстремно одрекување – екстремни дарови (01.08.2020)

Митрополит Струмички Наум: Екстремно одрекување – екстремни дарови (01.08.2020)

Спомнатите и ветени од Бог екстремни дарови, не се однесуваат толку на материјалното колку на духовното. Тоа се даровите на умно-срдечната молитва, на суштинско просветлување на умот, на расудување, на...

Митрополит Кумановско-осоговски д-р Григориј:Ние сме возљубени Божји созданија, кои имаат можност да создадат сопствен начин на постоење...“

Митрополит Кумановско-осоговски д-р Григориј:Ние сме возљубени Божји созданија, кои имаат можност да создадат сопствен начин на постоење...“

Епископскиот чин што денеска преку вас го примам, го разбирам како служење, што во себе ги обединува и најголемата чест и свеста за сопственaтa немоќ. Има ли поголема чест и...

Митрополит Струмички Наум: Бесчувствителност (25.07.2020)

Митрополит Струмички Наум: Бесчувствителност (25.07.2020)

Инаку, ако дозволиме прелеста да навлезе во нас, дали преку страстите на срцето (сластољубие и среброљубие) или преку страста на паднатиот ум (славољубие), таа потоа станува сеопфатна состојба која ги...

Викарен Епископ Јаков Стобиски:„Не плашете се да страдате...“

Викарен Епископ Јаков Стобиски:„Не плашете се да страдате...“

Се одрекуваме од Крстот Христов ако на прекорот враќаме со гнев и бунт, праведен или неправеден, без разлика. Се одрекуваат од Крстот Христов децата кои се непослушни кон родителите, оти...

БEСEДА  за спасeниe на душата какo крај на вeрата

БEСEДА за спасeниe на душата какo крај на вeрата

Никoј нe патува заради патoт туку заради нeкoј или заради нeштo, штo гo oчeкува на крајoт на тoј пат. Никoј нe гo фрла јажeтo вo вoдата вo кoја нeкoј сe...

Митрополит Струмички Наум: Прелест на умот и прелест на срцето (18.07.2020)

Митрополит Струмички Наум: Прелест на умот и прелест на срцето (18.07.2020)

Како што рековме, има лажна состојба (прелест) на умот, но има и прелест на срцето. Првата прелест настанува поради прифаќање и усвојување лажни мисли, а втората од прифаќање и усвојување...

« »