логоFacebookTwitterYouTubeeMail

 

Голема и раширена заблуда е дека човекот се раѓа еднаш. Лингвистите и филозофите го знаат тоа: Петер Слотердајк тврдеше дека човек не се раѓа во гинеколошко-акушерската клиника, туку во јазикот. Човекот вистински е роден не откако ќе продише и проплаче, туку дури откако ќе проговори, односно кога ќе стане јазично суштество, анимал симболикум, некој што умее да дешифрира и да испраќа знаци. Проговорениот човек плива во јазикот како во фетална вода, како во мајчин утерус. Ако е плус поет, зборовите нема да ги чувствува како знаци, туку како дишење.

Но дали е само тоа? И дали е само толку? Речиси сите луѓе (со минимален процент објективна попреченост), порано или подоцна, стекнуваат способност за говор. Но дали тоа значи и дека сите треба да зборуваме? На простиот му паѓаат прости мисли на памет, и тие бараат прост говор; на острастениот му паѓаат острастени мисли на памет, и тие бараат острастен говор; на умниот му паѓаат умни мисли на памет, и тие бараат умен говор. Дали првите двајца треба да имаат еднаква можност да говорат колку и третиот? Го регулира ли тоа општеството, низ чии канали се слуша секаков тип дискурс: од острастен, преку вулгарен, шизоиден, измамнички, формален, тоталитарен, до дискурс на невротичари и психотичари?

Изгледа дека не го регулира. Секој има право да зборува и, што е уште полошо, од секое место за говорење, од собраниска говорница, преку министерска фотелја, до водителски пулт на ТВ. Да не говориме за социјалните мрежи, каде што има вистински бисери, ама има и општествена знаковна канализација. Така, се создава неподнослив џагор во општеството, што е идеална подлога за недоразбирања, а недоразбирањата редовно водат кон војни. Кога сите во толпа викаат, ти ќе кажеш нешто, ама на твојата реченица, според законот за контингетност, „ќе се накалеми“ реченицата на тој до тебе, па некој ќе помисли дека ти си го рекол тоа, а не тој. А за некои искази се оди, богами, и во затвор. Благодарам на такво раѓање, во толпа што вреска политички пароли, невротизира и параноизира. И не е некое раѓање тоа. Подобро е она во акушерската клиника. Таму барем сите еднакво плачат и уште не ја научиле умешноста за проституирање со зборовите, односно нивното сфаќање како монети што се разменуваат за банкноти, слава и углед во општеството. Зборовите се курви што им служат на курвите што се лактаат за да направат кариера во општеството, тврдеше Исидор Исо, таткото на летризмот, правец во поезијата што се обидуваше да го развласти зборот, да му го одземе значењето, и затоа создаваше сосема нови, непостојни зборови од гласовите.

Но не е потребно да се измислуваат сосема нови зборови за да се укине џагорот на веќе постојните. Најефикасен лек против џагорот е – молчењето. Тоа е ТРЕТОТО РАЃАЊЕ НА ЧОВЕКОТ: кога ќе научи да молчи. За жал, луѓето најпрвин учат да зборуваат, а дури потоа, и тоа само некои од нас, најпривилегираните – да молчат. Човек третпат се раѓа кога ќе научи да ја цени тишината, да молчи, а тоа значи – и да слуша. Да го слуша Другиот што говори, а не со свој говор да го „препокрива“ туѓиот, надвикувајќи се.

Дури и атеистите ќе се замислат над зборовите на свети Јован Лествичник по истово прашање, кој тврди дека многузборливоста е престол на суетата: „Многузборливоста е знак на незнаење, капија на озборувањето, раководител на навредливата шега, слуга на лагата, губење на смиреноста. Производ на многузборливоста е лагата“. А молчењето е „мајка на молитвата, ослободување од ропството, непријател на дрскоста, умножување на знаењето, неосетно напредување, скриено возвишување“.

Говор на омраза? Што е тоа, Европо и свету? Сега се сетивте, и тоа кај нас да го лоцирате и мерите? Пред 14 века Лествичник го напиша тоа – многузборливоста е „капија на озборувањето, раководител на навредливата шега“. Ама тој е од Сирија, Сирија е на исток, а исток за запад е интелектуален неглобализиран контејнер, иако и Исус (во кој еден дел од вас верува) е роден таму, а не во Лондон, Брисел или во Вашингтон (го парафразирам мудриот филозоф Ферид Мухиќ). Па, кога сите имаат право да зборуваат, нормално е дека и лудите и агресивните ќе зборуваат. Со што ќе го прекинете сега говорот на омразата, кога никој веќе не знае да молчи и одмолчи, кога се потегнува пиштол поради поглед што на потегнувачот на пиштолот не му се допаѓа? Пјер Бурдје во „Што значи да се говори“ покажа дека говорот (мора да) има институционална заснованост, за да се обезбеди општествен ред: попот е овластен да венчава, а не пилотот или учителот; учителот е овластен да пишува оценки, а не попот или пилотот; пилотот е овластен да пилотира и зборува со кулата, а не секој патник. Значи, молчете ако не сте институционално овластени да зборувате и „солите памет“. Инаку ќе зборувате за сè и сешто, ќе станете досаден за паметните и ќе почнат да ве избегнуваат како да сте луд, ама никој нема да ви го каже тоа. Молчете што повеќе. Кажете само кога навистина имате што да кажете.

Тешко дека денес има повеќе од еден на сто што е третпат роден. Да налеташ на таков – како да си добил на лото. А пак уште и ти да си таков и да се спријателиш со него – како да си добил на космички рулет. Жално, ама точно. Вежбајте молчење: брзо ќе сфатите дека всушност вежбате трпение. Само на злото не му молчете. На глупоста – не давајте ѝ ниту збор, оти ако проговорите, како слама во оган да фрлате. Толку.

 

Извор: Нова Македонија

5ти февруари 2019 лето Господово

 

 

 



Поуки од Светите Отци

krusevoexport

Наука и Култура

Октомври 08, 2019

„АВИЈАТИЧАРОТ“ ОД ЕВГЕНИЈ ВОДОЛАЗКИН добитник на наградата „BookStar 2019“

Гостувањето на моментално рускиот писател број 1 на сите светски листи – Евгениј Водолазкин, кому оваа година ќе му биде доделена наградата „BookStar“ за најчитана книга помеѓу две изданија на Фестивалот. Вечерва во киното „Фросина“ при МКЦ ќе биде промовиран…
Септември 24, 2019

Фестивал на европска литература ЕВРОПСКИ ПРИКАЗНИ

Препознатлив со внимателниот избор на наслови, врвниот превод, оригиналниот дизајн и реализација, со честите гостувања на автори, како и со сопствениот информативен блог-канал (prikazni.mk) – овој проект, со помош на програмата „Креaтивна Европа“ на…

Македонскиот победник на Прашкото квадренале „Оваа зграда зборува (на)вистина“

Сеп 24, 2019 Друго од култура 101
Во сосема неочекуван уметнички контекст и со видно заинтересирана белградска и новосадска…

Косаковски дојде на Македокс: „Не правете филмови ако можете да живеете без да правите филмови“

Авг 24, 2019 Филм, Театар 247
„Не правете филмови ако можете да живеете без да правите филмови“, вели првото од десетте…

Карактеристиките на вистински културен човек според Чехов

Авг 18, 2019 Литература 366
чехов
„Животот има свои услови. За еден човек да биде прифатен меѓу вистински образовани луѓе,…

Беседи

Слово за свети Јован Богослов и свети Тихон Московски

Слово за свети Јован Богослов и свети Тихон Московски

„Да зборувам на сите човечки јазици, па дури и на ангелски, штом љубов немам, ќе бидам бакар, што ѕвони, или кимвал, што ѕвечи. Да имам пророчки дар и да ги...

БEСEДА за бoжeствoтo на Синoт и битната eднаквoст сo Oтeцoт

БEСEДА за бoжeствoтo на Синoт и битната eднаквoст сo Oтeцoт

Затoа, всушнoст, и Синoт сe oвoплoтил за сo Сeбe да им oбјави на луѓeтo и за Сeбe си, и за Oтeцoт и за Свeтиoт Дух, eднoсушнoтo Бoжeствo, трoичнo пo ипoстас....

БEСEДА  за вoскрeснатиoт и живиoт Гoспoд Кoј e вoскрeсeниe и живoт

БEСEДА за вoскрeснатиoт и живиoт Гoспoд Кoј e вoскрeсeниe и живoт

Јас сум вoскрeсeниeтo и живoтoт (Јн. 11:25). Oвиe свeти збoрoви ги изрeкoл Гoспoд Исус Христoс. Oн нe самo штo ги кажал, туку и сo дeлo ги дoкажал. Вoскрeснувајќи ја ќeрката...

Архимандрит Партениј Бигорски: Вечното знаме на Христијаните

Архимандрит Партениј Бигорски: Вечното знаме на Христијаните

Голема е и длабока мистиката што овој четворокрак симбол ја содржи во себе; тој таинствено бил предобразуван низ целата епоха на Стариот Завет, како претсказание за Распетието на Синот Божји...

Отец Александар Шмеман: Воздвижение на Чесниот Крст

Отец Александар Шмеман: Воздвижение на Чесниот Крст

Тоа бил празникот на христијанското царство, кое се родило под закрилата на Крстот, во денот кога царот Константин го видел Крстот над кој пишувало:: „Со ова ќе победиш…” Тоа е...

Методија Митановски: РОЖДЕСТВО НА ПРЕСВЕТАТА ВЛАДИЧИЦА НАША БОГОРОДИЦА И СЕКОГАШ ДЕВА МАРИЈА

Методија Митановски: РОЖДЕСТВО НА ПРЕСВЕТАТА ВЛАДИЧИЦА НАША БОГОРОДИЦА И СЕКОГАШ ДЕВА МАРИЈА

 За едни, среќа е власта, за други-богатството, за трети-славата, јавното признание, за некого семејството, за некого работата.... Многу луѓе можат да кажат разни карактеристики за среќата. Но ниту една нема...

Св. Фотиј Велики - За Рождеството на нашата Пресвета Дева Богородица

Св. Фотиј Велики - За Рождеството на нашата Пресвета Дева Богородица

Девата се раѓа од неплодна утроба, но дури и да била плодна, рождеството пак би било чудесно. О, големо чудо! Штом времето на сеење поминало, тогаш жетвата дошла; штом огнот...

БEСEДА за Слoвoтo - Синoт Бoжји

БEСEДА за Слoвoтo - Синoт Бoжји

Тoј пoчeтoк e вo Слoвoтo Бoжјo, вo Синoт Бoжји. Oн гo запoчнал и сoздавањeтo на свeтoт и спасeниeтo на свeтoт. Кoј и да сака да гoвoри билo за сoздавањeтo на...

Архимандрит Партениј Бигорски- Претечевиот глас и денес од Радика повикува

Архимандрит Партениј Бигорски- Претечевиот глас и денес од Радика повикува

Свети Јован Крстител, кој од Господа бил предназначен да биде посредник помеѓу времето на Законот и времето на Благодатта, Го видел Спасителот Христос уште додека се наоѓал во утробата на...

« »