логоFacebookTwitterYouTubeeMail

 (Обновено)

  o.Stefan.Frimen.jpgНишто од човечкото тело не е толку интимно како лицето. Ние често мислиме на други делови од нашето тело кога кажуваме „интимни“, но нашето лице  е тоа што открива најмногу за нас. Лицето е тоа што бараме да го гледаме за да видиме што сакаат другите да кажат, па дури и за тоа кои се тие. Важноста на лицето (ликот) повеќекратно е потцртана во Светото Писмо. Во Стариот Завет често го среќаваме изразот за тоа како се сретнуваме еден со друг – и ретко – со Самиот Бог – „лице во лице“.

Во Новиот Завет, ап. Павле го користи јазикот на ликот за да го објасни нашето преобразување во образот Христов.

Светите икони се несомнено најобилното изразување на „теологијата на лицето“, и можеби едни од најдлабоките влогови на Православието во светот и прогласување на тоа што значи да се биде човек. Секој светител, од најмалиот – до најголемиот, ги разделува истите атрибути како Христос на неговата икона. Ги гледаме сите, лице во лице. Во иконите ниту еден лик, никогаш не е прикажан во профил – со два исклучоци – Јуда Искариот и демоните. Зашто гледајќи го лицето, ние го сретнуваме некого како личност. Нашиот грев е тоа што нè оттурнува од лицето на другиот – нашиот напор да се направиме поинаку или помалку личносни. Тоа е манифестирање на нашето заминување од Бога.

  • Во човечкото однесување, емоција најмногу поврзана со покривањето на лицето е срамот. Чувството на срам носи брз и длабок инстинкт за покривање на лицето. Дури и младенците, кога ќе се посрамат или  ќе почувствуваат благ срам, ги покриваат нивните лица со рацете, или брзо го скриваат нивното лице во градите на оној што ги држи. Тоа е дел од неподносливииот квалитет на срамот.

Криењето бил инстинктивниот одговор на Адам и Ева. „ Бевме голи, и се скривме...“ било нивното објаснување.  Читателите секогаш претпоставуваат дека голотијата на нивните интимни делови ги нетерало првиот пар да се сокријат. Јас мислам дека најмногу лицата свои сакале да ги сокријат.

Како раширување на расказот за Мојсеј кога го видел Бога, после што си го покрил лицето, св.ап. Павле го претставува Евангелието Христово како преобразување, на односите, лице – во лице со Христос.
Имајќи, пак, таква надеж, ние дејствуваме со голема слобода, а не како Мојсеј што ставаше покривало на лицето свое, за да не можат синовите Израилеви да го видат крајот на она што останува. Но, умовите нивни заслепеа, бидејќи и до ден денес, кога се чита Стариот Завет, покривалото стои несимнато, зашто Христос го симнува. Па и до ден денес, кога се чита Мојсеј, покривалото им лежи на срце. Но, кога ќе се обрнат кон Господа , покривалото им се симнува. А Господ е Дух; а каде што е Духот Господов, таму има слобода. Ние, пак, сите со откриено лице, гледајќи ја славата Господова, се преобразуваме во ист образ, од слава во слава, како што доаѓа Духот Господов“.

Превезот на Мојсеј е слика за слепилото на срцето и духовното ропство. Обраќањето кон Христос го трга ова слепило и бремето од срцето. Со непокриено лице ние го носиме познавањето на славата Божја откриена во лицето на Исуса Христа и сме преобразени во истата икона која е Христос.

На руски, (а и на македонски) зборот лик може да значи лице и личност. Сергиј Булгаков игра со неколку варијации на овој збор во неговата книга Икони и Иметео Господово. Тоа е суштински православен поглед. Грчкиот збор за личност (πρόσωπον), исто така го има ова двојно значење. Непокриеното или несокриеното лице е лице без срам – или лице кое што повеќе не се крие од својот срам. Ова е можеби најфундаменталниот аспект од нашето преобразување во Христос. Себеси во кој срамот бива исцелен е „себеси“ што е способно да живее како личност.
Ние сме обновени во нашето суштинско и автентично човештво – нашата личносност. Стоиме пред Христа лице во лице, како што стои личност која гледа во огледало. И , како што вели св. Јован: „Ќе бидеме како Него, запто ќе Го видиме Каков што е“. (1 Јован 3, 2).

Таинството на покајанието гологлаво влегува директно во срамот. Архимандрит Захариј вели:
... ако знаеме кон Кого се претставуваме, ќе имаме храброст да земеме малку срам врз себеси. Се сеќавам, кога станав духовен отец во манастирот, о. Софрониј ми рече: „Охрабрувај ги младите луѓе да доаѓаат да го исповедаат само она за кое се срамат, зашто срамот ќе се претвори во духовна енергија која што може да ги победи страстите и гревот.“ На исповед, енергијата од срамот станува енергија против страстите. Како дефиниција за срамот, тоа е недостаток на храброст да се видиме себеси како што Господ нè гледа. (од The Enlargement of the Heart /Продлабочување на Срцето).

Ова не е апел за токсичен срам – ниту покана да се земе уште поголем срам – ова е опишување на исцелувањето од срамот што ни е даден во Христос. Тоа исцелување е „храброста да се видиме себеси како што Господ нè гледа“. Тоа е храброста да одговориме како пророкот Самуил. „Еве ме!“ кога Господ повикува. Господ повикал кон Адам кој што зборувал од неговата срамна и безлична скриеност.

Некои од мистичните служби на отците велат зборуваат за Христовото повикување на Адам, по вторпат – но овојпат, во Адот, кога Христос слезе меѓу мртвите. Таму, Адам, не криејќи се повеќе, се свртел со лице кон Воскреснатиот Господ. Затоа традиционалната икона на Воскресението го покажува Христос како ги зема Адам и Ева и ги крши вратите на Адот.

Вратите на Адот се испишани на нашите лица – како и вратите на рајот. Тоа е тајната на нашето вистинско јас – она кое е обновено во образот Христов – така што стоиме пред Него лице во лице и откриваме дека повеќе не треба да постои срамот. Каде што е Духот Господов, таму е слободата. Sweet liberty!

 

Подготви: Дивјаковски Златко

1-ви ноември, лето Господово 2013

 

 Друго:

 о. Стефан Фримен - Соочување со Бог

 

 

 



Поуки од Светите Отци

krusevoexport

Духовност

Јули 01, 2019

„Осаменоста не е во тоа што сме сами, туку во тоа дека не постои ништо по кое копнееме.“

Јас сум академски сликар и наивен писател. Учев да бидам сликар, но писател – не. Впрочем, каде се учи за тоа? На пример, Толстој по занимање бил гроф, Чехов - лекар, Сент Егзипери, авијатичар – а да не го споменеме Чарлс Буковски, кој бил поштар“.
Мај 28, 2019

Свети Леонтиј Струмички, патријарх Ерусалимски

Живеејќи во покаен плач и солзи се издвојуваше по особеното почитување и љубов кон нашиот Господ и Неговата Пресвета Мајка. Иако сè уште млад, Преподобниот презема на себе еден тежок подвиг: одеше по улиците на царскиот град правејќи се дека не е со здрав ум,…

Акатист кон свети Нектариј Егински

Ное 25, 2018 Полезно и Потребно 1316
КОНДАК 12Трудејќи се, си ја умножил благодатта дадена од Бога, рабу Божји, добар и верен…

Житие на преподобна Параскева – Петка (Епиватска или Трновска)

Окт 30, 2018 Житија 1866
Света и преблажена маченичко Христова Параскево, убавино на девственичките, пофалбо на…

Светскиот првак Адам Ондра во посета на Бигорскиот и Рајчичкиот манастир

Окт 28, 2018 Настани 1240
Деновиве нашите две свештени Обители, Бигорски и Рајчица, ги посети во светски рамки…

Беседи

Слово за свети Јован Богослов и свети Тихон Московски

Слово за свети Јован Богослов и свети Тихон Московски

„Да зборувам на сите човечки јазици, па дури и на ангелски, штом љубов немам, ќе бидам бакар, што ѕвони, или кимвал, што ѕвечи. Да имам пророчки дар и да ги...

БEСEДА за бoжeствoтo на Синoт и битната eднаквoст сo Oтeцoт

БEСEДА за бoжeствoтo на Синoт и битната eднаквoст сo Oтeцoт

Затoа, всушнoст, и Синoт сe oвoплoтил за сo Сeбe да им oбјави на луѓeтo и за Сeбe си, и за Oтeцoт и за Свeтиoт Дух, eднoсушнoтo Бoжeствo, трoичнo пo ипoстас....

БEСEДА  за вoскрeснатиoт и живиoт Гoспoд Кoј e вoскрeсeниe и живoт

БEСEДА за вoскрeснатиoт и живиoт Гoспoд Кoј e вoскрeсeниe и живoт

Јас сум вoскрeсeниeтo и живoтoт (Јн. 11:25). Oвиe свeти збoрoви ги изрeкoл Гoспoд Исус Христoс. Oн нe самo штo ги кажал, туку и сo дeлo ги дoкажал. Вoскрeснувајќи ја ќeрката...

Архимандрит Партениј Бигорски: Вечното знаме на Христијаните

Архимандрит Партениј Бигорски: Вечното знаме на Христијаните

Голема е и длабока мистиката што овој четворокрак симбол ја содржи во себе; тој таинствено бил предобразуван низ целата епоха на Стариот Завет, како претсказание за Распетието на Синот Божји...

Отец Александар Шмеман: Воздвижение на Чесниот Крст

Отец Александар Шмеман: Воздвижение на Чесниот Крст

Тоа бил празникот на христијанското царство, кое се родило под закрилата на Крстот, во денот кога царот Константин го видел Крстот над кој пишувало:: „Со ова ќе победиш…” Тоа е...

Методија Митановски: РОЖДЕСТВО НА ПРЕСВЕТАТА ВЛАДИЧИЦА НАША БОГОРОДИЦА И СЕКОГАШ ДЕВА МАРИЈА

Методија Митановски: РОЖДЕСТВО НА ПРЕСВЕТАТА ВЛАДИЧИЦА НАША БОГОРОДИЦА И СЕКОГАШ ДЕВА МАРИЈА

 За едни, среќа е власта, за други-богатството, за трети-славата, јавното признание, за некого семејството, за некого работата.... Многу луѓе можат да кажат разни карактеристики за среќата. Но ниту една нема...

Св. Фотиј Велики - За Рождеството на нашата Пресвета Дева Богородица

Св. Фотиј Велики - За Рождеството на нашата Пресвета Дева Богородица

Девата се раѓа од неплодна утроба, но дури и да била плодна, рождеството пак би било чудесно. О, големо чудо! Штом времето на сеење поминало, тогаш жетвата дошла; штом огнот...

БEСEДА за Слoвoтo - Синoт Бoжји

БEСEДА за Слoвoтo - Синoт Бoжји

Тoј пoчeтoк e вo Слoвoтo Бoжјo, вo Синoт Бoжји. Oн гo запoчнал и сoздавањeтo на свeтoт и спасeниeтo на свeтoт. Кoј и да сака да гoвoри билo за сoздавањeтo на...

Архимандрит Партениј Бигорски- Претечевиот глас и денес од Радика повикува

Архимандрит Партениј Бигорски- Претечевиот глас и денес од Радика повикува

Свети Јован Крстител, кој од Господа бил предназначен да биде посредник помеѓу времето на Законот и времето на Благодатта, Го видел Спасителот Христос уште додека се наоѓал во утробата на...

« »